ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΞΙΝΟΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΞΙΝΟΣ:
Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΕ
ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟ
ΜΙΛΑ ΣΤΟ LIFO. Gr στον ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΤΖΑΡΟΠΟΥΛΟ
ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ― ΘΟΔΩΡΟΣ ΚΑΒΑΣΗΣ
Ο κ. Γ. Παξινός γεννήθηκε στην Ιθάκη, εν μέσω πολέμου το 44 και μεγάλωσε στο μετεμφυλιακό “θερμοκήπιο” του νησιού εν μέσω παρακρατικής βίας και διωγμών. Αυτό όμως ξύπνησε τον Οδυσσέα που έκρυβε μέσα του. Έτσι 19 χρονών ξεκίνησε τη δική του οδύσσεια για τ’απώτατα όρια της επιστήμης. Για οικονομία κριτικού χρόνου θα παραλήψω τους τίτλους και την επιστημονική του πορεία, η οποία είναι παγκοσμίως πρωταγωνιστική στις επιστήμες που σταδιοδρόμησε. Δεν μπορώ όμως να μην τονίσω ότι ακόμα κι η φυσιογνωμία του θυμίζει Οδυσσέα.
Με κεφαλαία ελληνικά γράμματα θα ταξινομώ τις προτάσεις του κ. Παξινού τις οποίες θα παρουσιάζω μ’αυτούς τους τύπους και με τη λέξη “Κρίση” θα κάνω τις παρατηρήσεις μου. Επίσης η κριτική μου θα ορίζεται μέσα απ’την προσωκρατική διαλεκτική, όπως την αντιλαμβάνομαι, και μέσ’απ’ αυτή θα συνάγω κάποια επιστημολογικά συμπεράσματα.
Σαν εισαγωγή στις προτάσεις του κ.Παξινού θα κάνω μια μικρή αναφορά περί διαλεκτικής σκέψης, γιατί μετά την Θεωρία της σχετικότητας και την θεωρία των Κβάντα, η νευτόνια αντικειμενικότητα κι ο ντετερμινισμός στα έσχατα όρια του κόσμου μας, δηλαδή στο πολύ μεγάλο και το πολύ μικρό, αμφισβητείται βίαια. (Βεβαίως αν ο αναγνώστης θέλει να πληροφορηθεί ολοκληρωμένα για τις περί διαλεκτικής και προσωκρατικής σκέψεις απόψεις μου, μπορεί στο thodoroskavasisblogspot.com και στην τελευταία ανάρτησή μου «Διαλεκτική Υλιστική Σκέψη»).
Συνοπτικά όμως πρέπει να κάνω μια μικρή αναδρομή στις απόψεις μου περί αντιθετικότητας ή αντιφατικότητας της Διαλεκτικής Σκέψης για να τονίσω ότι ακόμα και οι πιο ολοκληρωμένες επιστημονικές διαπιστώσεις, μπορούν να γίνουν ορατές και διαφορετικά. Δηλαδή ο κόσμος μας μπορεί θα γίνει ορατός ως αντιθετικός αντικειμενικός ντετερμινιστικός, μα συγχρόνως κι ως αντιτερμινιστικός-αντιφατικός και διαλεκτικός. Στην επιστημολογική αναφορά μου περί νευτώνιου αντικειμενικού ντετερμινισμού και του κβαντικού αντιτερμινισμού φαίνεται ότι κόσμος μας είναι πολύ πιο “δημοκρατικός” από μας και τον ντετερμινισμό μας, αφού με τα ίδια δεδομένα για κάποια προωθημένα επιστημονικά θέματα και με διαφορετική Λογική προσέγγιση (Διαλεκτικής ή Ορθολογισμού) μπορούμε να έχουμε διαφορετικά συμπεράσματα που μπορεί να αντιμάχονται κιόλας.
ΠΕΡΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ: Η “Διαλεκτική Σκέψη” βασίζεται στην αντιφατική αντίληψη για το γίγνεσθαι του κόσμου. Έτσι κατά τη διαλογική ακολουθία κάποιου θέματος, πολλές φορές πατά συγχρόνως στην άρνηση και την κατάφαση. Κάτι που προξενεί αμηχανία στον κλασικό αναγνώστη.
Η συνειδητή διαλεκτική σκέψη είναι μια περιπέτεια της νόησης που ξεκίνησε απ’τον Αναξίμανδρο, πέρασε στον Ηράκλειτο κι ολοκληρώθηκε στο Ζήνωνα. Επειδή όμως απ’ τα έργα αυτών των διανοητών έφτασαν σ’εμάς μόνο λίγα αποσπάσματα, η Διαλεκτική τους είναι ντυμένη μ’ένα πυκνό νέφος αμφιβολιών· έτσι για πολλούς αιώνες απαξιώθηκε
και παρανοηθηκε ή ακόμα συγχέετο με την σοφιστική ή τον μυστηκισμό. Επίσης είχε παραμεριστεί, για ένα λόγο πάρα πάνω, ότι δεν μπόρεσε να δώσει ένα χρήσιμο τυπικό λογικό εργαλείο, σαν του Αριστοτέλη για τον ορθολογισμό.
Ο νευτώνιος τρόπος αντίληψης για το μικρόκοσμο, μπορεί να θεωρηθεί κόσμος δυνάμεων και σωματιδίων που διαθέτουν κάθε στιγμή ιδιότητες μέσ’το χώρο, όπως η μάζα που ως στατική δεν αλλάζει κατά την διάρκεια του χρόνου κι η ταχύτητα που ως δυναμική αλλάζει. Σύμφωνα με τη νευτώνια σκέψη, το γίγνεσθαι του κόσμου είναι αποτέλεσμα δυνάμεων που δρουν στα σωμάτια εξωτερικά, δημιουργώντας κίνηση, συνδιασμούς και συγκρούσεις. Το νευτώνιο σύμπαν είναι απόλυτα ορθολογημένο μέσ’τα όρια των προϋπαρχόντων και ανεξαρτήτων μεταξύ τους χώρου και χρόνου. Εκεί είναι δεδομένο ότι οι ιδιότητες των σωμάτων είναι παρούσες άσχετα αν τις παρατηρούμε ή όχι και άρα ισχύει και η αντικειμενικότητά τους. Με κορμό την αριστοτελική λογική η νευτώνια αντίληψη έχει καθιερωθεί ως αναμφισβήτητη στην καθημερινότητα και μέχρι χθές, στην επιστημονική κοινότητα. Η πρώτη αμφιβολία για το κύρος αυτού του μοντέλου, δημιουργήθηκε απ’την «Ειδική Θεωρία της Σχετικότητος». Εκεί ο Αϊνστάιν δείχνει, ότι οι έννοιες Χώρος και Χρόνος δεν μπορούν πια να γίνονται αντιληπτές με το νευτώνιο τρόπο. Δηλαδή δε μπορούν πια να θεωρούνται ξέχωρες κι αντικειμενικές, αλλά σαν χωρο-χρονική ενότητα.
Την ίδια εποχή ο Πλάνκ ανακαλύπτει την κβαντική φύση της ακτινοβολίας του θερμού αντικειμένου όπου αναφαί-νεται ότι η ενέργεια εκλύεται σ’ορισμένα ελάχιστα ποσά, το μέγεθος των οποίων εξαρτάται από την συχνότητα του φωτός, δηλαδή από τον χρωματισμό τους. Λέγεται ότι οι συνέπειες αυτής της εργασίας υπονόμευσαν το κύρος του νευτωνίου οικοδομήματος σχετικά με τις αντιλήψεις των επιστημόνων για τον μεγάκοσμο και τον μικρόκοσμο.
Τα πράγματα όμως για τη διαλεκτική άλλαξαν απ’τη στιγμή που η σύγχρονη επιστήμη, η οποία έχει ως αντικείμενο την Κβαντομηχανική ή ακόμα την Σχετικότητα, αμφισβητεί βίαια την τυπική λογική, τον ντετερμινισμό και τη νευτώνια ορθολογική αντικειμενικότητα, αναζητώντας λύση σ’ένα είδος διαλεκτικής. Τονίζω ότι αυτή τη λύση δεν μπόρεσε να δώσει η εγελιανή διαλεκτική για λόγους που ισχυρίζομαι στην ανάρτηση που υποδεικνύω στη σελ.1
Υπενθύμιση: Το σοβαρό θέμα που διχάζει τους επιστήμονες που ασχολούνται με τον κβαντικό κόσμο, είναι τι ιδιότητες μπορεί να έχει ή όχι ένα κβαντικό γεγονός, προ της μέτρησης. Ως γνωστός κατά τη διαδικασία της μέτρησης στον κβαντικό κόσμο, το μέσον μέτρησης, το αντικείμενο προς μέτρηση και ο δρων άνθρωπος συνιστούν μιαν ενότητα όπου κανένα απ’αυτά δεν λογίζεται χωριστά. Είναι γι’ αυτό λοιπόν που η αντικειμενικότητα κι ο ντετερμινισμός αμφισβητούνται εκεί βίαια. Ένεκα των προηγουμένων επισημάνσεων προκύπτουν κι οι ακόλουθες διαφωνίες μεταξύ των επιστημόνων: Οι βασικές απόψεις γι’αυτό είναι δύο:
Α. Η Σχολή της Κοπενχάγης που θεωρείται ορθόδοξη, με ηγέτες τους Μπόρ, Νόυμαν, Χάιζενμπεργκ, Σρέντιγκερ κ.λ.π. αρνείται την αντικειμενικότητα των δυναμικών ιδιοτήτων των κβαντικών οντοτήτων και κατά συνέπεια του ντετρεμινισμού. Β. Η σχολή της αντικειμενικότητας με ηγέτες τους Αϊνστάιν, Ντε Μπρογί, Μπώμ κ.λπ τη θεωρεί δεδομένη.
Οι Βασικές Θέσης της σχολής της Κοπενχάγης:
α. Η κυματοσυνάρτηση δίνει πλήρη περιγραφή του συγκεκριμένου κβαντικού γεγονότος.
β. Τα κβαντικά γεγονότα που εκπροσωπούνται από την ίδια κυματοσυνάρτηση, είναι εκ φύσεως ίδια.
γ. Κάθε έλλειψη πληροφορίας περί των ιδιοτήτων των κβα-ντικών γεγονότων προ της μέτρησης, είναι έτσι γιατί δεν υπάρχουν εκεί συγκεκριμένες ιδιότητες να γίνουν γνωστές.
δ. Οι όποιες παρατηρούμενες διαφορές μεταξύ ομοίων κβαντικών γεγονότων προ της μέτρησης, οφείλονται στον παράγοντα του τυχαίου ο οποίος είναι σύμφυτος με αυτά.
Οι Βασικές Θέσεις της Αντικειμενικότητας:
α. Η κυματοσυνάρτηση δίνει μόνο στατιστική περιγραφή ε-νός συνόλου αντικειμένων, άρα δεν μπορεί να είναι πλήρης περιγραφή για κάθε συγκεκριμένο κβαντικό αντικείμενο.
β. Κβαντικά αντικείμενα που παρουσιάζονται από τις ίδιες κυματοσυναρτήσεις ίσως δεν είναι ίδια απ’τη φύση τους.
γ. Η έλλειψη παρατήρησης ιδιοτήτων, υπαρχόντων προ της μέτρησης, των κβαντικών αντικειμένων, οφείλεται στην ύπαρξη αγνώστων μεταβλητών, τις οποίες η κβαντομηχανική δεν διακρίνει ή από αδυναμία αποκρύπτει.
Απ’αυτό συνάγουμε ότι υπάρχει ο κόσμος των πραγμάτων που υπακούει στον νευτώνιο αντικειμενικό ντετερμινισμό κι ο κόσμος των κβάντα που τον αρνείται.
Εγώ λοιπόν, ένας απλός διανοητής, αναρωτιέμαι: ποιος είναι ο κόσμος όπου ανήκει η ανάγνωση του ανθρώπινου DNA, μέσω της οποίας μπορεί να γίνει μια συγκροτημένη χαρτογράφηση του ανθρώπινου εγκεφάλου;
Επίσης ο ο κ. Παξινός πρέπει ν’απαντήσει στο ερώτημα αν δέχεται τον κόσμος να εξελίσσεται και ν’αλλάζει, αφού η αντίληψή του, ότι «δεν υπάρχει ελεύθερη βούληση», ουσιαστικά το αντιμάχεται.
Υπενθύμηση: Ο μεγάλος επιστήμονας και ανθρωπιστής Μπώμ διαπίστωσε στα πολύτιμα σύγχρονα εργαστήρια ότι: «Η θεωρία του πεδίου περιγράφει κάθε κίνηση (στην κβαντομηχανική), ως δημιουργία-καταστροφή στοιχειωδών σωματίων. ΄Ετσι κατά την σκέδαση ηλεκτρονίου του προς άλλη κατεύθυνση αυτό το περιστατικό περιγράφεται ως καταστροφή του ηλεκτρονίου σε μια θέση και δημιουργία άλλου σε άλλη θέση. Εκεί η κίνηση γενικά γίνεται δεκτή ως σειρά θέσεων δημιουργίας-καταστροφής, που αποτέ-λεσμα έχει συγχρόνως την αλλαγή».
Αυτό όμως είναι κάτι που έχει διαπιστώσει μόνο με τη διαλεκτική του σκέψη ο Ηράκλειτος: Στον ίδιο ποταμό δεν ξαναμπαίνουμε, ούτε την ίδια ουσία ξαναγγίζουμε, γιατί όλα αλλάζουν βίαια και γρήγορα, Είναι-ΜηΌντας, αναχωρούν-επιστρέφοντας, σκορπάνε-μαζεύοντας, καταλύονται- συντιθέμενα. Κι από κει ο Ζήνων συνάγει ότι: Το κινούμενο δεν κινείται ούτε στον τόπο που βρίσκεται ούτε στον τόπο που δεν βρίσκεται. Δηλαδή εφόσον όλα καταλύονται-συντιθέμενα (Είναι-ΜηΌντας), ή ταυτότητά τους είναι εν τω γίγνεσθαι. Έτσι το κινούμενο, αλλάζοντας συνεχώς, (όντας Άλλο-Αλλού), δεν κινείται στον γενικό κι αόριστο χώρο αλλά μέσα στον ίδιο του τον εαυτό. Κι επειδή η Ταυτότητα ενός καταλυτικο-συνθετικού γεγονότος είναι συνεχώς Άλλη-Αλλού, όμοια κι ανόμοια με τον εαυτό της, αυτό το ίδιο το γεγονός δε μπορεί να διαρκεί και άρα να μετακινηθεί ούτε να έχει ταχύτητα. Ο Χρόνος λοιπόν ως διάρκεια στον καταλυτικο-συνθετικό κόσμο του γίγνεσθαι αναιρείται. Εκεί Χρόνος είναι ο ρυθμός επανάληψης ροής των στοιχειωδών που διέρχονται απ’το γεγονός κάνουντάς το πραγματικότητα. Δηλαδή Χρόνος είναι η συχνότητα απανάληψης χωρικών μέτρων σε θέση και Χώρος το μήκος κύματος των διερχομένων στοιχειωδών. Υπ’αυτή την έννοια ο Χώρος, ο Χρόνος, η Κίνηση, η Ταχύτητα, το Είναι, το Γίγνεσθαι το Νοείν και το Λέγειν πρέπει να οριστούν σε μια λογικο-γλωσσική σύνταξη άλλη απ’του ντετερμινισμού και της ορθολογικής αντικειμενικότητας, δηλαδή να οριστούν μέσα απ’τον Λόγο του Ηράκλειτου, ―την Διαλεκτική Σκέψη―.
Για την απρόσκοπτη ακολουθία της κριτικής μου πρέπει ν’ απαντήσω και στο ερώτημα, αν η διαλεκτική είναι αντιθετική ή αντιφατική; Υπάρχουν δύο ειδών Διαλεκτικές:
Α. Η αντιθετική διαλεκτική, που δέχεται ότι στο βάθος ο κόσμος κι η γλώσσα που τον περιγράφει συντίθεται από μια σειρά έσχατα-αναλλοίωτα στοιχειώδη (γνώσιμα ή όχι), που αλληλεπιδρούν χωρίς να παραβιάζουν τα όρια μεταξύ τους, συνιστώντας ένα δυναμικό διαφορικό ορθολογικό λογικο-γλωσσικό σύστημα. Τα στοιχειώδη που συνιστούν αυτό το σύστημα προϋποθέτουν, η λειτουργία του από μια στιγμή και μετά, να επαναλαμβάνει επ’άπειρον μια συγκεκριμένη, τετελεσμένη και πεπερασμένη σειρά παιγνίων, που μπορούν να ονομαστούν «συνθετικά πρότυπα του τέλους». Αυτά τα παίγνια βρίσκονται εκ των προτέρων εκεί ιδεατά, περιμένοντας την πραγματοποίησή τους απ’την ακολουθία της λει-τουργίας του συστήματος. Ο Αριστοτέλης αυτή τη διαδικασία, ονόμασε Εντελέχεια.
Το σύστημα αυτό είναι τελεολογικό, κλειστό, πεπερασμένο, μιας ορθολογικής αντικειμενικότητας με όρους και όρια απόλυτα προκαθορισμένα, που προϋποθέτει την ύπαρξη ενός Κόσμου Ιδεών, του οποίου το φαινομενικό γίγνεσθαι περιμένει ν’αναφανεί απ’την εξέλιξη της λειτουργίας αυτού του δυναμικού ορθολογικού συστήματος.
Β. Η Αντιφατική Διαλεκτική που δέχεται ότι ο κόσμος και η γλώσσα που τον περιγράφει, είναι Όλον σε συνεχή εξέλιξη. Γι’αυτό δεν συντίθεται από στοιχειώδη έσχατα κι αναλλοίωτα, αλλά από αντιφατικά κι αυτοαναιρούμενα, τα οποία αλληλεπιδρώντας, δεν αφήνουν απαραβίαστα περιθώρια μεταξύ τους. Στον αντιφατικό αυτό κόσμο για να υπάρχει ένα γεγονός, πρέπει να καταλύεται-συντιθέμενο από υπογεγονότα κατώτερου επιπέδου, τα οποία καί αυτά να καταλύονται-συντιθέμενα με τον ίδιο τρόπο και αυτό επ’ άπειρον. Δηλαδή έως το έσχατο επίπεδο, (τον πυθμένα του κόσμου, όπως τον έδειξε ο Ζήνων), όπου τ’αντιφατικά στοιχειώδη τείνοντας για μηδενικό μέγεθος τείνουν συγχρόνως και για άπειρο, όντας ακίνητα και ακαριαία, συνθέτοντας την Αντιφατικότητα Γυμνή δηλαδή το Εν Δυνάμει Είναι.
[Για να έχει ένα στοιχειώδες καταλυτικο-συνθετική φύση, πρέπει να διέρχεται εντός του συνεχής ροή-αντιροή υπογεγονότων (σε μορφή ενέργειας). Αυτά τα υπογεγονότα περνώντας μέσα απ’το γεγονός, καταρχήν αλληλεπιδρούν σταδιακά με τα γεγονότα του εγγύτερου περιβάλλοντος, μετά μ’αυτά του απώτερου και τελικά με το σύμπαν, που είναι ο απώτατος ο Άλλος εαυτός, δηλαδή ο έσχατος συμπαντιακός του αντίλογος, εξαιτίας του οποίου το υπογεγονός αλλάζει κι επιστρέφοντας πίσω αλλάζουν και το ίδιο το γεγονός. Επειδή όμως το σύμπαν των προσωκρατικών είναι άπειρο, η διαδρομή αναχώρησης-επιστροφής των υπογεγονότων στο σύμπαν δεν είναι απόλυτα κυκλική, αλλά πυκνή σπειροειδώς ελλειπτική. Έτσι τα υπογεγονότα επιστρέφοντας στη θέση δεν επαληθεύουν το καταλυτικο-συνθετικό αυτό γεγονός απόλυτα, αλλά το επαληθεύουν-διαψεύδοντάς το, λίγο πιο κεί, κάνοντάς το να είναι Αυτό-Άλλο-Αλλού. Αφού το γεγονός καταλύεται-συντιθέμενο, αλλάζει-αλλάζοντας συνεχώς συγχρόνως θέση και ουσιαστικά κινείται εντός του. Κι επειδή τα όρια του αντιφατικού στοιχειώδους παραβιάζονται συνεχώς από τον εαυτό τους ταξιδεύοντας στο σύμπαν, περιέχουν στιγμιαία κάθε φορά ένα ολοκληρωμένο πρόσωπο του Όλου μ’έναν δικό τους τρόπο. Ο τρό-πος αυτός είναι ο κώδικας του κόσμου όπως είναι κάθε στι-γμή γεγραμμένος σε κάθε συγκεκριμένο αντιφατικό στοιχειώδες, κατά τη διάρκεια της αναχώρησης-επιστροφής των υπογεγονότων του στο σύμπαν και της αλληλεπίδρασής του μ’αυτό. Αυτός ο τρόπος είναι όπως το γεγονός έχει εξελιχθεί ως τη στιγμή της μορφοποίησής του, περιέχοντας με τρόπο δαιδαλώδη και παράκεντρο όλα τα πρόσωπα και τις στιγμές του έως τότε κόσμου.
Αντιφατικά ο κόσμος μας είναι Ένα-Όλον-Ανοικτό, μια Γλώσσα σε συνεχές Γίγνεσθαι, όπου τα στοιχειώδη του περιέχουν το ανεπανάληπτο και τη δυνατότητα του απείρου ως αποτέλεσμα του ίδιου τους του εαυτού].
Απ’τα προηγούμενα συνάγουμε ότι ο τρόπος που αντιλαμβανόμεθα τον κόσμο είναι πάρα πολύ ελλιπής, υπάρχουν πολλές παράμετροι που μας διαφεύγουν. Κάποτε οι χαρτογραφήσεις της γης ήταν πολύ πρωτόγονες, τώρα είναι ακριβείς.
Ίσως συμβαίνει το ίδιο και με τις χαρτογραφήσεις του εγκεφάλου.
ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ:
Α. Ο εγκέφαλος ζυγίζει 1.300 γραμ., περιέχει περίπου 1000 πυρήνες, 2.000 μείζονες διασυνδέσεις, 200 σημαντικά ένζυμα, 20.000 χιλ. γονίδια που εκφράζονται στον εγκέφαλο και 87 δισεκατομμύρια νευρώνες.
Κρίση: Συνάγω ότι ο μεγάλος επιστήμονας είναι ντετερμινιστής. Όμως στις πληροφορίες του προ των αριθμών, βάζει και το “περίπου”. Αυτό δείχνει την επιστημονική ανησυχία του ως προς την ακρίβεια αυτών των αριθμών. Δηλαδή φαίνεται ότι δεν είναι απόλυτα πεπεισμένος γι’αυτούς ή πιθανόν ν’αλλάζουν όντας εν τω γίγνεσθαι. Μας πληροφορεί όμως περίπου για ν’αντιληφθούμε την τεράστια συνθετότητα του εγκεφάλου, τον οποίον πολύ συχνά μας αρέσει να υποτιμάμε, ανεβάζοντας την νόηση σε “ύψος” μεταφυσικό.
Β. Οι περισσότεροι νευροεπιστήμονες απορρίπτουμε τον όρο «ψυχή». Συγγεκριμένα από το 1930 οι ψυχολόγοι σταμάτησαν ν’αναφέρονται στην ψυχή κι άρχισαν να μιλούν για συμπεριφορά, ρέθισμα ή αντίδραση (εγώ συνάγω του εγκεφάλου).
Γ. Εάν η ψυχή είναι εκεί όπου εδρεύουν τα κίνητρα, η λογική, οι αισθήσεις, οι μνήμες οι αποφάσειν κ.λπ. Όταν επέρχεται μια ζημιά του εγκεφάλου πως είναι δυνατόν να επέρχεται καταστροφή στις ιδιότητες που αναφέραμε;
Προφανώς είναι ο εγκέφαλος που είναι υπαίτιος γι’αυτές τις ιδιότητες κι όταν παθαίνει βλάβη κάποιες απ’αυτές χάνονται.
Δ. Όσο μεγαλύτερη είναι η πολυπλοκότητα του νευρικού μας συστήματος, τόσο μεγαλύτερο το ρεπερτόριο της συνείδησής μας.… Εν κατακλείδι, είμαστε μέρος όλων αυτών που έχουμε συναντήσει και γνωρίσει (συνιστάμεθα από τις εμπειρίες μας)… Κι όταν συνειδητοποιήσουμε ότι δεν έχουμε τίποτα άυλο μέσα μας (ψυχή ή κάτι τέτοιο), ίσως γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι.
Από αυτές τις επιστημονικές επισημάνσεις όμως, ο αναγνώστης μπορεί να συνάγει αντίθετα συμπεράσματα για το ακόλουθο ερώτημα με διαφορετική λογική προσέγγιση:
Αν υπάρχει ή όχι ελεύθερη βούληση;
Η ντετερμινιστική απάντηση: Ε. Οι περισσότεροι νευρο-επιστήμονες πιστεύουν ότι η συμπεριφορά μας είναι αποτέλεσμα δύο παραγόντων στους οποίους δεν έχουμε καμιά επίδραση και άρα δεν έχουμε ελεύθερη βούληση, και ειναι οι εξής: Ο γενετικός διότι δεν επιλέγουμε τους γονείς μας και ο κοινωνικός που αφορά το περιβάλλον που αναπτυσσόμεθα. Επομένως, ο Νους είναι ο αφηγητής του εγκεφάλου κι η συμπεριφορά το απότοκο. Άρα σμηλευόμεθα ως άτομα από τις εμπειρίες μας που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα μας σε συνδιασμό με το γενετικό υλικό που έχουμε προικιστεί.
Συγκέντρωσα το υλικό απ’όπου θα μπορούσαμε ν'αναδείξουμε κάποια ερωτήματα για να διαλευκάνουμε. Επίσης για να είναι δυνατός ο διάλογος κι σύνδεση των προτάσεων του κ. Παξινού με τα ερωτήματα που θα θέσω πρέπει να προτείνω ένα αφήγημα όπου θα στηρήξω την κριτική μου.
[Μολονότι η επιστήμη σε θέματα που αφορούν τη δομή του ίδιου του εγκεφάλου βρίσκεται ακόμα στην έρευνα, μπορεί να δείξει ότι, η φιλοσοφική προσέγγιση στη λειτουργία της νόησης, που στηρίζεται στη Μεταφυσική, όπως την δέχονται και την επιχειρούν οι Καντ, Χέγκελ και άλλοι ιδεαλιστές φιλόσοφοι, είναι ξεπερασμένη. Αν θέλαμε λοιπόν να δώ-σουμε μια διαλεκτική φιλοσοφική απάντηση στο ερώτημα «πως η νόηση είναι δυνατή» με τα σημερινά δεδομένα, (δηλαδή όπως αναδύονται από τις προτάσεις του κ. Παξινού), θα ήταν ταιριαστό το εξής: Ο άνθρωπος ως αποτέλεσμα του παγκοσμίου Γίγνεσθαι, είναι αυτός αυτός ο ίδιος μια κωδική καταγραφή όλης αυτής της πορείας. Η μορφή κι η δομή του είναι μια ιδιάζουσα γλώσσα που περιγράφει ιστορικά όλο αυτό το εμπειρικό γίγνεσθαι. Είναι αποδεκτό σήμερα, ότι αυτό το κωδικά γεγραμμένο εμπειρικό γίγνεσθαι, υπάρχει μέσα μας ως δομική κληρονομική καταγραφή και λέγεται DNA. Αυτό είναι ο κληρονομικός γνωστικός μηχανισμός του ανθρώπου, ως αποτέλεσμα της εμπειρικής κληρονομικής
κωδικής αφομοίωσης και συσσώρευσης. Ο εγκέφαλος μέσω του DNA, είναι η ιδιόμορφη καταγραφή της πορείας κάθε όντος μέσα στο απώτατο βάθος του παγκοσμίου γίγνεσθαι.
Εισερχόμενη η νέα εμπειρία στον κληρονομικό κωδικό εμπειρικό γνωστικό μηχανισμό, δεν είναι ολόιδια δομικά γεγραμμένη μέσα του. Έτσι μπαίνοντας, παραβάλλεται με αυτόν, τον αφυπνίζει, αποκωδικοποιώντας τις αρχαίες κωδικές δομές και τον επανακωδικοποιεί λίγο διαφορετικά ως νέο. Η σύνθεση των νέων κωδικών καταγραφών ανταποκρίνεται στη Λογική και τη Συνείδηση, ενώ το μέρος της δομής του εγκεφάλου που συνεχίζει να μένει ανεξερεύνητο και κωδικό, ανταποκρίνεται στο Αίσθημα και την Ενόραση δηλαδή την Αισθητική. Το αποκωδικοποιημένο μέρος του εγκεφάλου και το απύθμενο που συνεχίζει να είναι ακόμα κωδικό, δεν είναι απόλυτα ξεχωριστά μεταξύ τους. Έτσι η συνείδηση αντλεί συνεχώς απ’το απύθμενο μέρος του εγκεφάλου, που είναι, η ενόραση, το συναίσθημα κι η φαντασία, δηλαδή η Αισθητική. Δεν είναι ποτέ δυνατή καμιά επιστήμη χωρίς την Ενόραση και ποτέ δεν είναι αρκετή η εμπειρία με μόνο οδηγό την Ορθολογική διαδικασία. Κάθε επιλογή που ακολουθείται απ’τον παράγοντα του αγνώστου ή του νέου προϋποθέτει μικρό ή μεγάλο «άλμα πίστης» για να υπερπηδάμε το κενό γνώσης· κι επειδή κάθε βήμα στο Νέο προϋποθέτει κι ένα εμπειρικό κενό, αυτό προσωρινά αναπληρώνεται από την Αισθητική.
Ο ερευνητής πατά στον απύθμενο κωδικά γεγραμμένο κληρονομικό εμπειρικό γνωστικό μηχανισμό, δηλαδή στην ασυνείδητη και “εκ των προτέρων” κληρονομική εμπειρική γνωστική του δυνατότητα ή την ενδοϋπαρξιακή του αίσθηση ως Εγώ, την Ενόραση και την Αισθητική του, διακινδυνεύοντας αποφάνσεις. Αυτές μπαίνουν στη διαδικασία της επαλήθευσης, που ανάλογα είναι η εφαρμογή, το πείραμα ή η καθημερινότητα, δημιουργώντας την βάση πάνω στην οποία μπορεί να πατά στέρεα η επιλογή κι η έρευνα. Αυτό το νοητικο-πρακτικό γίγνεσθαι, συνιστά μίαν αδιάρρηκτη ενότητα, τη λεγόμενη στάση ζωής κάθε ανθρώπου.
Όλ’αυτά που φαίνονται ιδεατά στη νόηση και το συναίσθημα, δε μπορεί παρά να εκφράζονται μέσ’τον ανθρώπινο εγκέφαλο ως υλικές δομές (πυρήνες, διασυνδέσεις, ένζυμα, γονίδια, νευρώνες κ.λπ.), για τα οποία ο διακεκριμένος επιστήμονας μας πληροφορεί και για τα οποία έχει άμεση γνώση στο εργαστήριο
Ο άνθρωπος λοιπόν μπορεί να γνωρίζει κι η εμπειρία του να είναι αληθινή, έγκυρη κι όχι φαινομενική, επειδή όλη η πορεία του κόσμου είναι κωδικά γεγραμμένη μέσα του. Είναι λοιπόν αυτή που τον συνιστά ως ον και συγχρόνως ως καταγραφή, είναι και το σύστημα λογικών αντιστοιχιών με τις οποίες προσλαμβάνει και γονιμοποιεί λογικά την εμπειρία.
Επειδή ο εγκέφαλος περιέχει με τον τρόπο αυτό κωδικά το Όλον, νομίζω ότι γι’αυτό το λόγο σύμφωνα με τον κ.Παξινό «ο Εγκέφαλος είναι το μόνο όργανο που έχει έναν χάρτη για το σώμα μας, κάποιον για τον έξω κόσμο, κι έναν χάρτη των εμπειριών μας». Μόνο που εγώ διαλεκτικά θα το όριζα αλλιώς: Όλοι αυτοί οι χάρτες είναι η δομή του ίδιου του εγκεφάλου, οι οποίοι περιέχουν το Όλον μ’έναν δικό τους τρόπο. Διαλεκτικά αυτό το οποίο εμείς θεωρούμε εγκέφαλο είναι το μέρος του ΕΔΩ. Όμως με τη συνεχή ανταλλαγή μηνυμάτων που δημιουργούνται απ’την καταλυτική-συνθετότητα κάθε όντος, ο εγκέφαλος πρέπει ν’ανταποκρίνεται και σε κάποιο ανάλογο αποκεντρωτικό μέρος, τον συμπαντιακό του αντίλογο που θα είναι το ΑΠΩ.
Επίσης αυτοί ό οι χάρτες πρέπει να δικαιολογούνται μικροδομικά μέσω του DNA, η ανάγνωση του οποίου θα πρέπει να έχει μεγάλο μερίδιο στη διαμόρφωσή τους. Αν είναι έτσι, εκτός απ’τη σωματιδιακή λειτουργία του εγκεφάλου δικαιολογείται να υπάρχει και ανάλογη κυματιακή διάσταση που ν’ανταποκρίνεται σ’αυτήν και μπορεί να εκπροσωπεί τον “συμπαντιακό αντίλογο” του εγκεφάλου. Αν είναι έτσι η λειτουργία του εγκεφάλου πρέπει ν’απομακρύνεται απ’το νευτόνιο τρόπο αντίληψης και να γέρνει με κάποιον τρόπο προς τον κβαντικό. Εκεί οι μετρήσεις κι οι χαρτογραφήσεις θα πρέπει να είναι μάλλον κυματιακές κι έτσι να ακολουθούνται απ’τα ερωτήματα και τις προτάσεις που έχει θέσει η κβαντική έρευνα. Ακόμα, η καταλυτικο-συνθετική αντίληψη για το Είναι των ουσιών όπως την αντιλαμβάνεται η λεγόμενη κβαντική άποψη, ενισχύει την αμφιβολία για την αξία της αντικειμενικότητας και του ντετερμινισμού σε τέτοιου είδους έρευνες.
Ο τρόπος όμως που ο κ.Παξινός αναπτύσσει το θέμα και η βεβαιότητά του για την έλλειψη ελεύθερης βούλησης φαίνεται ντετερμινιστικός και γεννά ερωτήματα.
Αν το διαλεκτικο-φιλοσοφικό αφήγημα λοιπόν που πρότεινα συμφωνεί με τα επιστημονικά δεδομένα, μπορεί να γίνει αντιληπτό κι αποδεκτό αντιθετικά-ορθολογικά, μα συγχρόνως και διαλεκτικά-αντιφατικά.
Αν γίνει αντιληπτό αντιθετικά-ορθολογικά αναφαίναται ο ντετερμινισμός ο οποίος προϋποθέτει σύστημα κλειστό πεπερασμένο-τετελεσμένο. Σ’αυτό το σύστημα απ’τη στιγμή που ετέθησαν οι όροι λειτουργίας του, τα τελικά όρια (παίγνια) του τέλους του είναι εκεί απ’τη αρχή περιμένοντας την πραγματοποίησή τους απ’την ακολουθία της λειτουργίας του κλειστού αντιθετικού-αντικειμενικού συστήματος και του φαινομενικού γίγνεσθαι.
Είναι γι’αυτό που κι ο ανθρώπινος εγκέφαλος, υπακούοντας στο αντιθετικό ντετερμινιστικό σύστημα λειτουργίας, προϋποθέται την ανυπαρξία ελεύθερης βούλησης, αφού όλα είναι προδιαγεγραμμένα από την λειτουργία του κλειστού συστήματος.
Ενώ αν γίνει αντιληπτό αντιφατικά-διαλεκτικά, αυτό το σύστημα είναι ανοικτό και το γίγνεσθαι που ακολουθεί αληθινό. Αυτό βέβαια, μολονότι ακολουθείται απ’όλες τις αδυναμίες της έλλειψης απολύτων προσδιορισμών και προσδοκίας απόλυτα συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, προϋποθέτει γίγνεσθαι αληθινό και κόσμο ανοικτό (δηλαδή όπως είναι).
Εκεί η αρχή της ταυτότητας είναι αντιφατική, δηλαδή Είναι-ΜηΌντας και η αρχή της αιτιότητας είναι αμφίδρομη, ή καί αφήνοντας ανοικτή και την πιθανότητα σ’ορισμένες περιπτώσεις να είναι απειροστικά αμφίδρομη και άρα μη υπολογίσιμη.
Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΕ
ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟ
ΜΙΛΑ ΣΤΟ LIFO. Gr στον ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΤΖΑΡΟΠΟΥΛΟ
ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ― ΘΟΔΩΡΟΣ ΚΑΒΑΣΗΣ
Ο κ. Γ. Παξινός γεννήθηκε στην Ιθάκη, εν μέσω πολέμου το 44 και μεγάλωσε στο μετεμφυλιακό “θερμοκήπιο” του νησιού εν μέσω παρακρατικής βίας και διωγμών. Αυτό όμως ξύπνησε τον Οδυσσέα που έκρυβε μέσα του. Έτσι 19 χρονών ξεκίνησε τη δική του οδύσσεια για τ’απώτατα όρια της επιστήμης. Για οικονομία κριτικού χρόνου θα παραλήψω τους τίτλους και την επιστημονική του πορεία, η οποία είναι παγκοσμίως πρωταγωνιστική στις επιστήμες που σταδιοδρόμησε. Δεν μπορώ όμως να μην τονίσω ότι ακόμα κι η φυσιογνωμία του θυμίζει Οδυσσέα.
Με κεφαλαία ελληνικά γράμματα θα ταξινομώ τις προτάσεις του κ. Παξινού τις οποίες θα παρουσιάζω μ’αυτούς τους τύπους και με τη λέξη “Κρίση” θα κάνω τις παρατηρήσεις μου. Επίσης η κριτική μου θα ορίζεται μέσα απ’την προσωκρατική διαλεκτική, όπως την αντιλαμβάνομαι, και μέσ’απ’ αυτή θα συνάγω κάποια επιστημολογικά συμπεράσματα.
Σαν εισαγωγή στις προτάσεις του κ.Παξινού θα κάνω μια μικρή αναφορά περί διαλεκτικής σκέψης, γιατί μετά την Θεωρία της σχετικότητας και την θεωρία των Κβάντα, η νευτόνια αντικειμενικότητα κι ο ντετερμινισμός στα έσχατα όρια του κόσμου μας, δηλαδή στο πολύ μεγάλο και το πολύ μικρό, αμφισβητείται βίαια. (Βεβαίως αν ο αναγνώστης θέλει να πληροφορηθεί ολοκληρωμένα για τις περί διαλεκτικής και προσωκρατικής σκέψεις απόψεις μου, μπορεί στο thodoroskavasisblogspot.com και στην τελευταία ανάρτησή μου «Διαλεκτική Υλιστική Σκέψη»).
Συνοπτικά όμως πρέπει να κάνω μια μικρή αναδρομή στις απόψεις μου περί αντιθετικότητας ή αντιφατικότητας της Διαλεκτικής Σκέψης για να τονίσω ότι ακόμα και οι πιο ολοκληρωμένες επιστημονικές διαπιστώσεις, μπορούν να γίνουν ορατές και διαφορετικά. Δηλαδή ο κόσμος μας μπορεί θα γίνει ορατός ως αντιθετικός αντικειμενικός ντετερμινιστικός, μα συγχρόνως κι ως αντιτερμινιστικός-αντιφατικός και διαλεκτικός. Στην επιστημολογική αναφορά μου περί νευτώνιου αντικειμενικού ντετερμινισμού και του κβαντικού αντιτερμινισμού φαίνεται ότι κόσμος μας είναι πολύ πιο “δημοκρατικός” από μας και τον ντετερμινισμό μας, αφού με τα ίδια δεδομένα για κάποια προωθημένα επιστημονικά θέματα και με διαφορετική Λογική προσέγγιση (Διαλεκτικής ή Ορθολογισμού) μπορούμε να έχουμε διαφορετικά συμπεράσματα που μπορεί να αντιμάχονται κιόλας.
ΠΕΡΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ: Η “Διαλεκτική Σκέψη” βασίζεται στην αντιφατική αντίληψη για το γίγνεσθαι του κόσμου. Έτσι κατά τη διαλογική ακολουθία κάποιου θέματος, πολλές φορές πατά συγχρόνως στην άρνηση και την κατάφαση. Κάτι που προξενεί αμηχανία στον κλασικό αναγνώστη.
Η συνειδητή διαλεκτική σκέψη είναι μια περιπέτεια της νόησης που ξεκίνησε απ’τον Αναξίμανδρο, πέρασε στον Ηράκλειτο κι ολοκληρώθηκε στο Ζήνωνα. Επειδή όμως απ’ τα έργα αυτών των διανοητών έφτασαν σ’εμάς μόνο λίγα αποσπάσματα, η Διαλεκτική τους είναι ντυμένη μ’ένα πυκνό νέφος αμφιβολιών· έτσι για πολλούς αιώνες απαξιώθηκε
και παρανοηθηκε ή ακόμα συγχέετο με την σοφιστική ή τον μυστηκισμό. Επίσης είχε παραμεριστεί, για ένα λόγο πάρα πάνω, ότι δεν μπόρεσε να δώσει ένα χρήσιμο τυπικό λογικό εργαλείο, σαν του Αριστοτέλη για τον ορθολογισμό.
Ο νευτώνιος τρόπος αντίληψης για το μικρόκοσμο, μπορεί να θεωρηθεί κόσμος δυνάμεων και σωματιδίων που διαθέτουν κάθε στιγμή ιδιότητες μέσ’το χώρο, όπως η μάζα που ως στατική δεν αλλάζει κατά την διάρκεια του χρόνου κι η ταχύτητα που ως δυναμική αλλάζει. Σύμφωνα με τη νευτώνια σκέψη, το γίγνεσθαι του κόσμου είναι αποτέλεσμα δυνάμεων που δρουν στα σωμάτια εξωτερικά, δημιουργώντας κίνηση, συνδιασμούς και συγκρούσεις. Το νευτώνιο σύμπαν είναι απόλυτα ορθολογημένο μέσ’τα όρια των προϋπαρχόντων και ανεξαρτήτων μεταξύ τους χώρου και χρόνου. Εκεί είναι δεδομένο ότι οι ιδιότητες των σωμάτων είναι παρούσες άσχετα αν τις παρατηρούμε ή όχι και άρα ισχύει και η αντικειμενικότητά τους. Με κορμό την αριστοτελική λογική η νευτώνια αντίληψη έχει καθιερωθεί ως αναμφισβήτητη στην καθημερινότητα και μέχρι χθές, στην επιστημονική κοινότητα. Η πρώτη αμφιβολία για το κύρος αυτού του μοντέλου, δημιουργήθηκε απ’την «Ειδική Θεωρία της Σχετικότητος». Εκεί ο Αϊνστάιν δείχνει, ότι οι έννοιες Χώρος και Χρόνος δεν μπορούν πια να γίνονται αντιληπτές με το νευτώνιο τρόπο. Δηλαδή δε μπορούν πια να θεωρούνται ξέχωρες κι αντικειμενικές, αλλά σαν χωρο-χρονική ενότητα.
Την ίδια εποχή ο Πλάνκ ανακαλύπτει την κβαντική φύση της ακτινοβολίας του θερμού αντικειμένου όπου αναφαί-νεται ότι η ενέργεια εκλύεται σ’ορισμένα ελάχιστα ποσά, το μέγεθος των οποίων εξαρτάται από την συχνότητα του φωτός, δηλαδή από τον χρωματισμό τους. Λέγεται ότι οι συνέπειες αυτής της εργασίας υπονόμευσαν το κύρος του νευτωνίου οικοδομήματος σχετικά με τις αντιλήψεις των επιστημόνων για τον μεγάκοσμο και τον μικρόκοσμο.
Τα πράγματα όμως για τη διαλεκτική άλλαξαν απ’τη στιγμή που η σύγχρονη επιστήμη, η οποία έχει ως αντικείμενο την Κβαντομηχανική ή ακόμα την Σχετικότητα, αμφισβητεί βίαια την τυπική λογική, τον ντετερμινισμό και τη νευτώνια ορθολογική αντικειμενικότητα, αναζητώντας λύση σ’ένα είδος διαλεκτικής. Τονίζω ότι αυτή τη λύση δεν μπόρεσε να δώσει η εγελιανή διαλεκτική για λόγους που ισχυρίζομαι στην ανάρτηση που υποδεικνύω στη σελ.1
Υπενθύμιση: Το σοβαρό θέμα που διχάζει τους επιστήμονες που ασχολούνται με τον κβαντικό κόσμο, είναι τι ιδιότητες μπορεί να έχει ή όχι ένα κβαντικό γεγονός, προ της μέτρησης. Ως γνωστός κατά τη διαδικασία της μέτρησης στον κβαντικό κόσμο, το μέσον μέτρησης, το αντικείμενο προς μέτρηση και ο δρων άνθρωπος συνιστούν μιαν ενότητα όπου κανένα απ’αυτά δεν λογίζεται χωριστά. Είναι γι’ αυτό λοιπόν που η αντικειμενικότητα κι ο ντετερμινισμός αμφισβητούνται εκεί βίαια. Ένεκα των προηγουμένων επισημάνσεων προκύπτουν κι οι ακόλουθες διαφωνίες μεταξύ των επιστημόνων: Οι βασικές απόψεις γι’αυτό είναι δύο:
Α. Η Σχολή της Κοπενχάγης που θεωρείται ορθόδοξη, με ηγέτες τους Μπόρ, Νόυμαν, Χάιζενμπεργκ, Σρέντιγκερ κ.λ.π. αρνείται την αντικειμενικότητα των δυναμικών ιδιοτήτων των κβαντικών οντοτήτων και κατά συνέπεια του ντετρεμινισμού. Β. Η σχολή της αντικειμενικότητας με ηγέτες τους Αϊνστάιν, Ντε Μπρογί, Μπώμ κ.λπ τη θεωρεί δεδομένη.
Οι Βασικές Θέσης της σχολής της Κοπενχάγης:
α. Η κυματοσυνάρτηση δίνει πλήρη περιγραφή του συγκεκριμένου κβαντικού γεγονότος.
β. Τα κβαντικά γεγονότα που εκπροσωπούνται από την ίδια κυματοσυνάρτηση, είναι εκ φύσεως ίδια.
γ. Κάθε έλλειψη πληροφορίας περί των ιδιοτήτων των κβα-ντικών γεγονότων προ της μέτρησης, είναι έτσι γιατί δεν υπάρχουν εκεί συγκεκριμένες ιδιότητες να γίνουν γνωστές.
δ. Οι όποιες παρατηρούμενες διαφορές μεταξύ ομοίων κβαντικών γεγονότων προ της μέτρησης, οφείλονται στον παράγοντα του τυχαίου ο οποίος είναι σύμφυτος με αυτά.
Οι Βασικές Θέσεις της Αντικειμενικότητας:
α. Η κυματοσυνάρτηση δίνει μόνο στατιστική περιγραφή ε-νός συνόλου αντικειμένων, άρα δεν μπορεί να είναι πλήρης περιγραφή για κάθε συγκεκριμένο κβαντικό αντικείμενο.
β. Κβαντικά αντικείμενα που παρουσιάζονται από τις ίδιες κυματοσυναρτήσεις ίσως δεν είναι ίδια απ’τη φύση τους.
γ. Η έλλειψη παρατήρησης ιδιοτήτων, υπαρχόντων προ της μέτρησης, των κβαντικών αντικειμένων, οφείλεται στην ύπαρξη αγνώστων μεταβλητών, τις οποίες η κβαντομηχανική δεν διακρίνει ή από αδυναμία αποκρύπτει.
Απ’αυτό συνάγουμε ότι υπάρχει ο κόσμος των πραγμάτων που υπακούει στον νευτώνιο αντικειμενικό ντετερμινισμό κι ο κόσμος των κβάντα που τον αρνείται.
Εγώ λοιπόν, ένας απλός διανοητής, αναρωτιέμαι: ποιος είναι ο κόσμος όπου ανήκει η ανάγνωση του ανθρώπινου DNA, μέσω της οποίας μπορεί να γίνει μια συγκροτημένη χαρτογράφηση του ανθρώπινου εγκεφάλου;
Επίσης ο ο κ. Παξινός πρέπει ν’απαντήσει στο ερώτημα αν δέχεται τον κόσμος να εξελίσσεται και ν’αλλάζει, αφού η αντίληψή του, ότι «δεν υπάρχει ελεύθερη βούληση», ουσιαστικά το αντιμάχεται.
Υπενθύμηση: Ο μεγάλος επιστήμονας και ανθρωπιστής Μπώμ διαπίστωσε στα πολύτιμα σύγχρονα εργαστήρια ότι: «Η θεωρία του πεδίου περιγράφει κάθε κίνηση (στην κβαντομηχανική), ως δημιουργία-καταστροφή στοιχειωδών σωματίων. ΄Ετσι κατά την σκέδαση ηλεκτρονίου του προς άλλη κατεύθυνση αυτό το περιστατικό περιγράφεται ως καταστροφή του ηλεκτρονίου σε μια θέση και δημιουργία άλλου σε άλλη θέση. Εκεί η κίνηση γενικά γίνεται δεκτή ως σειρά θέσεων δημιουργίας-καταστροφής, που αποτέ-λεσμα έχει συγχρόνως την αλλαγή».
Αυτό όμως είναι κάτι που έχει διαπιστώσει μόνο με τη διαλεκτική του σκέψη ο Ηράκλειτος: Στον ίδιο ποταμό δεν ξαναμπαίνουμε, ούτε την ίδια ουσία ξαναγγίζουμε, γιατί όλα αλλάζουν βίαια και γρήγορα, Είναι-ΜηΌντας, αναχωρούν-επιστρέφοντας, σκορπάνε-μαζεύοντας, καταλύονται- συντιθέμενα. Κι από κει ο Ζήνων συνάγει ότι: Το κινούμενο δεν κινείται ούτε στον τόπο που βρίσκεται ούτε στον τόπο που δεν βρίσκεται. Δηλαδή εφόσον όλα καταλύονται-συντιθέμενα (Είναι-ΜηΌντας), ή ταυτότητά τους είναι εν τω γίγνεσθαι. Έτσι το κινούμενο, αλλάζοντας συνεχώς, (όντας Άλλο-Αλλού), δεν κινείται στον γενικό κι αόριστο χώρο αλλά μέσα στον ίδιο του τον εαυτό. Κι επειδή η Ταυτότητα ενός καταλυτικο-συνθετικού γεγονότος είναι συνεχώς Άλλη-Αλλού, όμοια κι ανόμοια με τον εαυτό της, αυτό το ίδιο το γεγονός δε μπορεί να διαρκεί και άρα να μετακινηθεί ούτε να έχει ταχύτητα. Ο Χρόνος λοιπόν ως διάρκεια στον καταλυτικο-συνθετικό κόσμο του γίγνεσθαι αναιρείται. Εκεί Χρόνος είναι ο ρυθμός επανάληψης ροής των στοιχειωδών που διέρχονται απ’το γεγονός κάνουντάς το πραγματικότητα. Δηλαδή Χρόνος είναι η συχνότητα απανάληψης χωρικών μέτρων σε θέση και Χώρος το μήκος κύματος των διερχομένων στοιχειωδών. Υπ’αυτή την έννοια ο Χώρος, ο Χρόνος, η Κίνηση, η Ταχύτητα, το Είναι, το Γίγνεσθαι το Νοείν και το Λέγειν πρέπει να οριστούν σε μια λογικο-γλωσσική σύνταξη άλλη απ’του ντετερμινισμού και της ορθολογικής αντικειμενικότητας, δηλαδή να οριστούν μέσα απ’τον Λόγο του Ηράκλειτου, ―την Διαλεκτική Σκέψη―.
Για την απρόσκοπτη ακολουθία της κριτικής μου πρέπει ν’ απαντήσω και στο ερώτημα, αν η διαλεκτική είναι αντιθετική ή αντιφατική; Υπάρχουν δύο ειδών Διαλεκτικές:
Α. Η αντιθετική διαλεκτική, που δέχεται ότι στο βάθος ο κόσμος κι η γλώσσα που τον περιγράφει συντίθεται από μια σειρά έσχατα-αναλλοίωτα στοιχειώδη (γνώσιμα ή όχι), που αλληλεπιδρούν χωρίς να παραβιάζουν τα όρια μεταξύ τους, συνιστώντας ένα δυναμικό διαφορικό ορθολογικό λογικο-γλωσσικό σύστημα. Τα στοιχειώδη που συνιστούν αυτό το σύστημα προϋποθέτουν, η λειτουργία του από μια στιγμή και μετά, να επαναλαμβάνει επ’άπειρον μια συγκεκριμένη, τετελεσμένη και πεπερασμένη σειρά παιγνίων, που μπορούν να ονομαστούν «συνθετικά πρότυπα του τέλους». Αυτά τα παίγνια βρίσκονται εκ των προτέρων εκεί ιδεατά, περιμένοντας την πραγματοποίησή τους απ’την ακολουθία της λει-τουργίας του συστήματος. Ο Αριστοτέλης αυτή τη διαδικασία, ονόμασε Εντελέχεια.
Το σύστημα αυτό είναι τελεολογικό, κλειστό, πεπερασμένο, μιας ορθολογικής αντικειμενικότητας με όρους και όρια απόλυτα προκαθορισμένα, που προϋποθέτει την ύπαρξη ενός Κόσμου Ιδεών, του οποίου το φαινομενικό γίγνεσθαι περιμένει ν’αναφανεί απ’την εξέλιξη της λειτουργίας αυτού του δυναμικού ορθολογικού συστήματος.
Β. Η Αντιφατική Διαλεκτική που δέχεται ότι ο κόσμος και η γλώσσα που τον περιγράφει, είναι Όλον σε συνεχή εξέλιξη. Γι’αυτό δεν συντίθεται από στοιχειώδη έσχατα κι αναλλοίωτα, αλλά από αντιφατικά κι αυτοαναιρούμενα, τα οποία αλληλεπιδρώντας, δεν αφήνουν απαραβίαστα περιθώρια μεταξύ τους. Στον αντιφατικό αυτό κόσμο για να υπάρχει ένα γεγονός, πρέπει να καταλύεται-συντιθέμενο από υπογεγονότα κατώτερου επιπέδου, τα οποία καί αυτά να καταλύονται-συντιθέμενα με τον ίδιο τρόπο και αυτό επ’ άπειρον. Δηλαδή έως το έσχατο επίπεδο, (τον πυθμένα του κόσμου, όπως τον έδειξε ο Ζήνων), όπου τ’αντιφατικά στοιχειώδη τείνοντας για μηδενικό μέγεθος τείνουν συγχρόνως και για άπειρο, όντας ακίνητα και ακαριαία, συνθέτοντας την Αντιφατικότητα Γυμνή δηλαδή το Εν Δυνάμει Είναι.
[Για να έχει ένα στοιχειώδες καταλυτικο-συνθετική φύση, πρέπει να διέρχεται εντός του συνεχής ροή-αντιροή υπογεγονότων (σε μορφή ενέργειας). Αυτά τα υπογεγονότα περνώντας μέσα απ’το γεγονός, καταρχήν αλληλεπιδρούν σταδιακά με τα γεγονότα του εγγύτερου περιβάλλοντος, μετά μ’αυτά του απώτερου και τελικά με το σύμπαν, που είναι ο απώτατος ο Άλλος εαυτός, δηλαδή ο έσχατος συμπαντιακός του αντίλογος, εξαιτίας του οποίου το υπογεγονός αλλάζει κι επιστρέφοντας πίσω αλλάζουν και το ίδιο το γεγονός. Επειδή όμως το σύμπαν των προσωκρατικών είναι άπειρο, η διαδρομή αναχώρησης-επιστροφής των υπογεγονότων στο σύμπαν δεν είναι απόλυτα κυκλική, αλλά πυκνή σπειροειδώς ελλειπτική. Έτσι τα υπογεγονότα επιστρέφοντας στη θέση δεν επαληθεύουν το καταλυτικο-συνθετικό αυτό γεγονός απόλυτα, αλλά το επαληθεύουν-διαψεύδοντάς το, λίγο πιο κεί, κάνοντάς το να είναι Αυτό-Άλλο-Αλλού. Αφού το γεγονός καταλύεται-συντιθέμενο, αλλάζει-αλλάζοντας συνεχώς συγχρόνως θέση και ουσιαστικά κινείται εντός του. Κι επειδή τα όρια του αντιφατικού στοιχειώδους παραβιάζονται συνεχώς από τον εαυτό τους ταξιδεύοντας στο σύμπαν, περιέχουν στιγμιαία κάθε φορά ένα ολοκληρωμένο πρόσωπο του Όλου μ’έναν δικό τους τρόπο. Ο τρό-πος αυτός είναι ο κώδικας του κόσμου όπως είναι κάθε στι-γμή γεγραμμένος σε κάθε συγκεκριμένο αντιφατικό στοιχειώδες, κατά τη διάρκεια της αναχώρησης-επιστροφής των υπογεγονότων του στο σύμπαν και της αλληλεπίδρασής του μ’αυτό. Αυτός ο τρόπος είναι όπως το γεγονός έχει εξελιχθεί ως τη στιγμή της μορφοποίησής του, περιέχοντας με τρόπο δαιδαλώδη και παράκεντρο όλα τα πρόσωπα και τις στιγμές του έως τότε κόσμου.
Αντιφατικά ο κόσμος μας είναι Ένα-Όλον-Ανοικτό, μια Γλώσσα σε συνεχές Γίγνεσθαι, όπου τα στοιχειώδη του περιέχουν το ανεπανάληπτο και τη δυνατότητα του απείρου ως αποτέλεσμα του ίδιου τους του εαυτού].
Απ’τα προηγούμενα συνάγουμε ότι ο τρόπος που αντιλαμβανόμεθα τον κόσμο είναι πάρα πολύ ελλιπής, υπάρχουν πολλές παράμετροι που μας διαφεύγουν. Κάποτε οι χαρτογραφήσεις της γης ήταν πολύ πρωτόγονες, τώρα είναι ακριβείς.
Ίσως συμβαίνει το ίδιο και με τις χαρτογραφήσεις του εγκεφάλου.
ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ:
Α. Ο εγκέφαλος ζυγίζει 1.300 γραμ., περιέχει περίπου 1000 πυρήνες, 2.000 μείζονες διασυνδέσεις, 200 σημαντικά ένζυμα, 20.000 χιλ. γονίδια που εκφράζονται στον εγκέφαλο και 87 δισεκατομμύρια νευρώνες.
Κρίση: Συνάγω ότι ο μεγάλος επιστήμονας είναι ντετερμινιστής. Όμως στις πληροφορίες του προ των αριθμών, βάζει και το “περίπου”. Αυτό δείχνει την επιστημονική ανησυχία του ως προς την ακρίβεια αυτών των αριθμών. Δηλαδή φαίνεται ότι δεν είναι απόλυτα πεπεισμένος γι’αυτούς ή πιθανόν ν’αλλάζουν όντας εν τω γίγνεσθαι. Μας πληροφορεί όμως περίπου για ν’αντιληφθούμε την τεράστια συνθετότητα του εγκεφάλου, τον οποίον πολύ συχνά μας αρέσει να υποτιμάμε, ανεβάζοντας την νόηση σε “ύψος” μεταφυσικό.
Β. Οι περισσότεροι νευροεπιστήμονες απορρίπτουμε τον όρο «ψυχή». Συγγεκριμένα από το 1930 οι ψυχολόγοι σταμάτησαν ν’αναφέρονται στην ψυχή κι άρχισαν να μιλούν για συμπεριφορά, ρέθισμα ή αντίδραση (εγώ συνάγω του εγκεφάλου).
Γ. Εάν η ψυχή είναι εκεί όπου εδρεύουν τα κίνητρα, η λογική, οι αισθήσεις, οι μνήμες οι αποφάσειν κ.λπ. Όταν επέρχεται μια ζημιά του εγκεφάλου πως είναι δυνατόν να επέρχεται καταστροφή στις ιδιότητες που αναφέραμε;
Προφανώς είναι ο εγκέφαλος που είναι υπαίτιος γι’αυτές τις ιδιότητες κι όταν παθαίνει βλάβη κάποιες απ’αυτές χάνονται.
Δ. Όσο μεγαλύτερη είναι η πολυπλοκότητα του νευρικού μας συστήματος, τόσο μεγαλύτερο το ρεπερτόριο της συνείδησής μας.… Εν κατακλείδι, είμαστε μέρος όλων αυτών που έχουμε συναντήσει και γνωρίσει (συνιστάμεθα από τις εμπειρίες μας)… Κι όταν συνειδητοποιήσουμε ότι δεν έχουμε τίποτα άυλο μέσα μας (ψυχή ή κάτι τέτοιο), ίσως γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι.
Από αυτές τις επιστημονικές επισημάνσεις όμως, ο αναγνώστης μπορεί να συνάγει αντίθετα συμπεράσματα για το ακόλουθο ερώτημα με διαφορετική λογική προσέγγιση:
Αν υπάρχει ή όχι ελεύθερη βούληση;
Η ντετερμινιστική απάντηση: Ε. Οι περισσότεροι νευρο-επιστήμονες πιστεύουν ότι η συμπεριφορά μας είναι αποτέλεσμα δύο παραγόντων στους οποίους δεν έχουμε καμιά επίδραση και άρα δεν έχουμε ελεύθερη βούληση, και ειναι οι εξής: Ο γενετικός διότι δεν επιλέγουμε τους γονείς μας και ο κοινωνικός που αφορά το περιβάλλον που αναπτυσσόμεθα. Επομένως, ο Νους είναι ο αφηγητής του εγκεφάλου κι η συμπεριφορά το απότοκο. Άρα σμηλευόμεθα ως άτομα από τις εμπειρίες μας που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα μας σε συνδιασμό με το γενετικό υλικό που έχουμε προικιστεί.
Συγκέντρωσα το υλικό απ’όπου θα μπορούσαμε ν'αναδείξουμε κάποια ερωτήματα για να διαλευκάνουμε. Επίσης για να είναι δυνατός ο διάλογος κι σύνδεση των προτάσεων του κ. Παξινού με τα ερωτήματα που θα θέσω πρέπει να προτείνω ένα αφήγημα όπου θα στηρήξω την κριτική μου.
[Μολονότι η επιστήμη σε θέματα που αφορούν τη δομή του ίδιου του εγκεφάλου βρίσκεται ακόμα στην έρευνα, μπορεί να δείξει ότι, η φιλοσοφική προσέγγιση στη λειτουργία της νόησης, που στηρίζεται στη Μεταφυσική, όπως την δέχονται και την επιχειρούν οι Καντ, Χέγκελ και άλλοι ιδεαλιστές φιλόσοφοι, είναι ξεπερασμένη. Αν θέλαμε λοιπόν να δώ-σουμε μια διαλεκτική φιλοσοφική απάντηση στο ερώτημα «πως η νόηση είναι δυνατή» με τα σημερινά δεδομένα, (δηλαδή όπως αναδύονται από τις προτάσεις του κ. Παξινού), θα ήταν ταιριαστό το εξής: Ο άνθρωπος ως αποτέλεσμα του παγκοσμίου Γίγνεσθαι, είναι αυτός αυτός ο ίδιος μια κωδική καταγραφή όλης αυτής της πορείας. Η μορφή κι η δομή του είναι μια ιδιάζουσα γλώσσα που περιγράφει ιστορικά όλο αυτό το εμπειρικό γίγνεσθαι. Είναι αποδεκτό σήμερα, ότι αυτό το κωδικά γεγραμμένο εμπειρικό γίγνεσθαι, υπάρχει μέσα μας ως δομική κληρονομική καταγραφή και λέγεται DNA. Αυτό είναι ο κληρονομικός γνωστικός μηχανισμός του ανθρώπου, ως αποτέλεσμα της εμπειρικής κληρονομικής
κωδικής αφομοίωσης και συσσώρευσης. Ο εγκέφαλος μέσω του DNA, είναι η ιδιόμορφη καταγραφή της πορείας κάθε όντος μέσα στο απώτατο βάθος του παγκοσμίου γίγνεσθαι.
Εισερχόμενη η νέα εμπειρία στον κληρονομικό κωδικό εμπειρικό γνωστικό μηχανισμό, δεν είναι ολόιδια δομικά γεγραμμένη μέσα του. Έτσι μπαίνοντας, παραβάλλεται με αυτόν, τον αφυπνίζει, αποκωδικοποιώντας τις αρχαίες κωδικές δομές και τον επανακωδικοποιεί λίγο διαφορετικά ως νέο. Η σύνθεση των νέων κωδικών καταγραφών ανταποκρίνεται στη Λογική και τη Συνείδηση, ενώ το μέρος της δομής του εγκεφάλου που συνεχίζει να μένει ανεξερεύνητο και κωδικό, ανταποκρίνεται στο Αίσθημα και την Ενόραση δηλαδή την Αισθητική. Το αποκωδικοποιημένο μέρος του εγκεφάλου και το απύθμενο που συνεχίζει να είναι ακόμα κωδικό, δεν είναι απόλυτα ξεχωριστά μεταξύ τους. Έτσι η συνείδηση αντλεί συνεχώς απ’το απύθμενο μέρος του εγκεφάλου, που είναι, η ενόραση, το συναίσθημα κι η φαντασία, δηλαδή η Αισθητική. Δεν είναι ποτέ δυνατή καμιά επιστήμη χωρίς την Ενόραση και ποτέ δεν είναι αρκετή η εμπειρία με μόνο οδηγό την Ορθολογική διαδικασία. Κάθε επιλογή που ακολουθείται απ’τον παράγοντα του αγνώστου ή του νέου προϋποθέτει μικρό ή μεγάλο «άλμα πίστης» για να υπερπηδάμε το κενό γνώσης· κι επειδή κάθε βήμα στο Νέο προϋποθέτει κι ένα εμπειρικό κενό, αυτό προσωρινά αναπληρώνεται από την Αισθητική.
Ο ερευνητής πατά στον απύθμενο κωδικά γεγραμμένο κληρονομικό εμπειρικό γνωστικό μηχανισμό, δηλαδή στην ασυνείδητη και “εκ των προτέρων” κληρονομική εμπειρική γνωστική του δυνατότητα ή την ενδοϋπαρξιακή του αίσθηση ως Εγώ, την Ενόραση και την Αισθητική του, διακινδυνεύοντας αποφάνσεις. Αυτές μπαίνουν στη διαδικασία της επαλήθευσης, που ανάλογα είναι η εφαρμογή, το πείραμα ή η καθημερινότητα, δημιουργώντας την βάση πάνω στην οποία μπορεί να πατά στέρεα η επιλογή κι η έρευνα. Αυτό το νοητικο-πρακτικό γίγνεσθαι, συνιστά μίαν αδιάρρηκτη ενότητα, τη λεγόμενη στάση ζωής κάθε ανθρώπου.
Όλ’αυτά που φαίνονται ιδεατά στη νόηση και το συναίσθημα, δε μπορεί παρά να εκφράζονται μέσ’τον ανθρώπινο εγκέφαλο ως υλικές δομές (πυρήνες, διασυνδέσεις, ένζυμα, γονίδια, νευρώνες κ.λπ.), για τα οποία ο διακεκριμένος επιστήμονας μας πληροφορεί και για τα οποία έχει άμεση γνώση στο εργαστήριο
Ο άνθρωπος λοιπόν μπορεί να γνωρίζει κι η εμπειρία του να είναι αληθινή, έγκυρη κι όχι φαινομενική, επειδή όλη η πορεία του κόσμου είναι κωδικά γεγραμμένη μέσα του. Είναι λοιπόν αυτή που τον συνιστά ως ον και συγχρόνως ως καταγραφή, είναι και το σύστημα λογικών αντιστοιχιών με τις οποίες προσλαμβάνει και γονιμοποιεί λογικά την εμπειρία.
Επειδή ο εγκέφαλος περιέχει με τον τρόπο αυτό κωδικά το Όλον, νομίζω ότι γι’αυτό το λόγο σύμφωνα με τον κ.Παξινό «ο Εγκέφαλος είναι το μόνο όργανο που έχει έναν χάρτη για το σώμα μας, κάποιον για τον έξω κόσμο, κι έναν χάρτη των εμπειριών μας». Μόνο που εγώ διαλεκτικά θα το όριζα αλλιώς: Όλοι αυτοί οι χάρτες είναι η δομή του ίδιου του εγκεφάλου, οι οποίοι περιέχουν το Όλον μ’έναν δικό τους τρόπο. Διαλεκτικά αυτό το οποίο εμείς θεωρούμε εγκέφαλο είναι το μέρος του ΕΔΩ. Όμως με τη συνεχή ανταλλαγή μηνυμάτων που δημιουργούνται απ’την καταλυτική-συνθετότητα κάθε όντος, ο εγκέφαλος πρέπει ν’ανταποκρίνεται και σε κάποιο ανάλογο αποκεντρωτικό μέρος, τον συμπαντιακό του αντίλογο που θα είναι το ΑΠΩ.
Επίσης αυτοί ό οι χάρτες πρέπει να δικαιολογούνται μικροδομικά μέσω του DNA, η ανάγνωση του οποίου θα πρέπει να έχει μεγάλο μερίδιο στη διαμόρφωσή τους. Αν είναι έτσι, εκτός απ’τη σωματιδιακή λειτουργία του εγκεφάλου δικαιολογείται να υπάρχει και ανάλογη κυματιακή διάσταση που ν’ανταποκρίνεται σ’αυτήν και μπορεί να εκπροσωπεί τον “συμπαντιακό αντίλογο” του εγκεφάλου. Αν είναι έτσι η λειτουργία του εγκεφάλου πρέπει ν’απομακρύνεται απ’το νευτόνιο τρόπο αντίληψης και να γέρνει με κάποιον τρόπο προς τον κβαντικό. Εκεί οι μετρήσεις κι οι χαρτογραφήσεις θα πρέπει να είναι μάλλον κυματιακές κι έτσι να ακολουθούνται απ’τα ερωτήματα και τις προτάσεις που έχει θέσει η κβαντική έρευνα. Ακόμα, η καταλυτικο-συνθετική αντίληψη για το Είναι των ουσιών όπως την αντιλαμβάνεται η λεγόμενη κβαντική άποψη, ενισχύει την αμφιβολία για την αξία της αντικειμενικότητας και του ντετερμινισμού σε τέτοιου είδους έρευνες.
Ο τρόπος όμως που ο κ.Παξινός αναπτύσσει το θέμα και η βεβαιότητά του για την έλλειψη ελεύθερης βούλησης φαίνεται ντετερμινιστικός και γεννά ερωτήματα.
Αν το διαλεκτικο-φιλοσοφικό αφήγημα λοιπόν που πρότεινα συμφωνεί με τα επιστημονικά δεδομένα, μπορεί να γίνει αντιληπτό κι αποδεκτό αντιθετικά-ορθολογικά, μα συγχρόνως και διαλεκτικά-αντιφατικά.
Αν γίνει αντιληπτό αντιθετικά-ορθολογικά αναφαίναται ο ντετερμινισμός ο οποίος προϋποθέτει σύστημα κλειστό πεπερασμένο-τετελεσμένο. Σ’αυτό το σύστημα απ’τη στιγμή που ετέθησαν οι όροι λειτουργίας του, τα τελικά όρια (παίγνια) του τέλους του είναι εκεί απ’τη αρχή περιμένοντας την πραγματοποίησή τους απ’την ακολουθία της λειτουργίας του κλειστού αντιθετικού-αντικειμενικού συστήματος και του φαινομενικού γίγνεσθαι.
Είναι γι’αυτό που κι ο ανθρώπινος εγκέφαλος, υπακούοντας στο αντιθετικό ντετερμινιστικό σύστημα λειτουργίας, προϋποθέται την ανυπαρξία ελεύθερης βούλησης, αφού όλα είναι προδιαγεγραμμένα από την λειτουργία του κλειστού συστήματος.
Ενώ αν γίνει αντιληπτό αντιφατικά-διαλεκτικά, αυτό το σύστημα είναι ανοικτό και το γίγνεσθαι που ακολουθεί αληθινό. Αυτό βέβαια, μολονότι ακολουθείται απ’όλες τις αδυναμίες της έλλειψης απολύτων προσδιορισμών και προσδοκίας απόλυτα συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, προϋποθέτει γίγνεσθαι αληθινό και κόσμο ανοικτό (δηλαδή όπως είναι).
Εκεί η αρχή της ταυτότητας είναι αντιφατική, δηλαδή Είναι-ΜηΌντας και η αρχή της αιτιότητας είναι αμφίδρομη, ή καί αφήνοντας ανοικτή και την πιθανότητα σ’ορισμένες περιπτώσεις να είναι απειροστικά αμφίδρομη και άρα μη υπολογίσιμη.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου