Ο ΔΑΡΒΙΝΟΣ, Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ

O ΔΑΡΒIΝΟΣ, Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΞΈΛΙΞΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ

Είπε ο Ένγκελς: Ο Δαρβίνος με τη διατύπωση της θεωρίας της εξέλιξης οδηγεί την επιστημονική σκέψη στην επιτυχία ενός καίριου πλήγματος στα θεμελιακά στοιχεία του ιδεαλισμού και της θρησκευτικής κοσμοαντίληψης. H θεωρία της εξέλιξης συμβάλλει καθοριστικά στο να προσεγγιστεί από μια διαλεκτική υλιστική σκοπιά η ανάπτυξη της κοινωνίας, η σχέση φύσης – κοινωνίας και η θέση του ανθρώπου μέσα σε αυτήν. Πλέον η φυλογένεση του ανθρώπου και η διαμόρφωση των βιολογικών ιδιομορφιών του μπορεί να ιδωθεί μέσα από το ρόλο της εργασιακής δραστηριότητας.

Οι προηγούμενες απόψεις είναι οπωσδήποτε υπερβολικές αφού η διατύπωση της θεωρίας της εξέλιξης δεν έδωσε κανένα καίριο ή αληθινό πλήγμα στον ιδεαλισμό.  Η Ιδεαλισμός από αρχαιοτάτων χρόνων αποδέχεται την εξέλιξη αλλά όμως ως φαινομενική, που ήδη από τότε είχαν τεθεί οι όροι της Φαινομενολογίας.  Ο Παρμενίδης για να πολεμήσει τις απόψεις του Αναξίμανδρου και του Ηράκειτου για την εξέλιξη, το Γίγνεσθαι του κόσμου και των όντων, πρότεινε ότι αφού το Μη Είναι δεν μπορεί να υπάρχει, ούτε Όλλυσθαι, ούτε Γίγνεσθαι υπάρχει, αφού το Μη Είναι είναι στοιχείο της αντίφασης και άρα του γίγνεσθαι.  Για να υποστηρίξουμε αυτή τη σκέψη ας ανατρέξουμε περιληπτικά στις απόψεις των προσωκρατικών:  Ο Αναξίμανδρος ισχυρίζετο ότι: --Τα όντα εξουσιάζονται από κάποιο είδος απείρου, απ’το οποίο γίγνονται οι ουρανοί και οι κόσμοι που περιέχει.  ―Αυτός ισχυρίστηκε ότι ο χρόνος είναι σχετικός με την γέννηση και τη φθορά της κάθε συγκεκριμένης ουσίας . . και ότι άρχων και στοιχείο όλων (μέγα και μικρό) είναι το άπειρο, μάλιστα είναι ο πρώτος που το ονόμασε έτσι. ―Επίσης όρισε ότι Άπειρο είναι η αέναη κίνηση, που μέσα της άλλα όντα χάνονται κι άλλα γενιώνται έχοντας ως αποτέλεσμα το παγκόσμιο γίγνεσθαι. Κι επειδή όλα εξελίσσονται Άπειρο (εν δυνάμει) κυρίως είναι κάθε πεπερασμένο.  Επίσης  ο Αναξίμανδρος  ισχυρίζετο ότι: --Τα πρώτα ζώα γεννήθησαν σε υγρό περιβάλλον με λέπια κι όταν αυτό έγινε ξηρότερο, απέβαλλαν τα λέπια και προσαρμόσθησαν στο νέο περιβάλλον. Επίσης ισχυρίζετο ότι οι άνθρωποι γεννήθηκαν κατ’αρχήν ανάμεσα στα ψάρια, τρεφόμενοι σαν τους γαλαίους κι όταν έγιναν ικανοί βγήκαν στην ξηρά.
Ο Ηράκλειτος ισχυρίζετο ότι: --Όλα κοινωνούν με τον Λόγο (το αντιφατικό Είναι και Λέγειν), εξαιτίας του οποίου αλλάζουν και ενώ κάθε στιγμή βεβαιώνονται γι’αυτό, δεν τον νιώθουν, ούτε τον αισθάνονται.   ―Αυτό που αλλάζει, συμφωνεί με τον εαυτό του, κι αυτή είναι η αμφίδρομη αρμονία, όπως της λύρας και του δοξαριού.    ―Αυτόν τον κόσμο που είναι ίδιος για όλους, δεν τον εποίησε ούτε θεός ούτε άνθρωπος, αλλά ήταν είναι και θα είναι πυρ αείζωον, που ανάβει-σβήνοντας με μέτρο.   ―Όλα μετατρέπονται σε πυρ και το πυρ σε όλα, όπως ο χρυσός σε εμπορεύματα και τα εμπορεύματα σε χρυσό.  ―Στον ίδιο ποταμό δεν ξαναμπαίνουμε, ούτε την ίδια ουσία ξαναγγίζουμε, γιατί όλα αλλάζουν βίαια και γρήγορα, καταλύονται-συντιθέμενα, σκορπάνε-μαζεύοντας, Είναι-ΜηΌντας (όχι πριν ή μετά αλλά συγχρόνως συνίστανται-αποσυντιθέμενα).  ―Στον κοχλία (τον τόρνο), η ευθεία είναι αποτέλεσμα περιστροφής.
Και η Ζήνων ισχυρίζετο ότι: --Για να υπάρχει κάτι πρέπει να έχει μέγεθος και όγκο και κάποια απόσταση από άλλο.  To ίδιο ισχύει  και για το μεταξύ τους  περιθώριο αναλόγως.  Γιατί  και  αυτό  θα πρέπει να έχει μέγεθος και πάντα να περισσεύει κάτι αναλόγως. Θα το πω μια για πάντα: δεν είναι δυνατόν να υπάρξει έσχατο μέρος κάποιου, ούτε του σώματος ούτε του περιθωρίου. Επίσης δεν μπορεί κάτι να υπάρξει από μόνο του. Έτσι αν υπάρχουν πολλά, είναι ανάγκη να είναι συγχρόνως μικρά και μεγάλα. Τόσο μικρά που να μην έχουν μέγεθος, τόσο μεγάλα που να είναι απείρου μεγέθους.  --Αν υπάρχουν πολλά είναι όμοια και ανόμοια με τον εαυτό τους. --Tο κινούμενο δεν κινείται ούτ’εκεί που βρίσκεται, ούτ’εκεί που δεν βρίσκεται.
      Σε αντίθεση προς τη διαλεκτική αυτών των διανοητών ο Παρμενίδης ισχυρίστηκε ότι: --Δύο δρόμοι μόνον είναι προς αποφυγήν (αντιφατικοί): ο πρώτος ότι δεν μπορεί κάτι να |Είναι―Μη-Όντας|, αυτός είναι ο δρόμος της πειθούς, από τον οποίον η αλήθεια διαφεύγει. Ο άλλος δρόμος ότι το |Μη-Είναι| είναι ανυπαρκτό κι έτσι πρέπει όπως έχουμε χρέος να αποφευχθεί. Απ’αυτόν τον δρόμο σε αποτρέπω τελείως, γιατί το |Μη-Είναι| δεν μπορεί ούτε να νοηθεί, ούτε να γνωστεί αλλά ούτε να ομιληθεί.     --Από τον δρόμο αυτόν, τον πρώτο, τον αντιφατικό σε αποτρέπω (είναι ο πρώτος από τους δύο δρόμους  που παρουσιάζεται προς αποφυγήν  στο απόσπασμα 2 στίχο 3).    Οι θνητοί δεν έμαθαν τίποτα ακολουθώντας τον, γίνονται δίβουλοι γιατί η αμηχανία στα στήθια τους σαλεύει το νου. Φαντάζουν κουφοί, τυφλοί και χαμένοι, αφού δέχονται ότι οι συγκριτικές διαδικασίες είναι και δεν είναι έγκυρες, πιστεύοντας ότι όλα υπάρχουν και μ’έναν αντίδρομο τρόπο.  Γιατί ποτέ μα ποτέ η ταυτότητα δεν θ’αναγκαστεί να Είναι–ΜηΌντας. Να είσαι λοιπόν μακριά απ’τον αντιφατικό δρόμο, να μην παρασύρεσαι από τη συνήθεια και ότι βλέπεις ή ακούς να το κρίνεις με τον τρόπο που σου έμαθα τον δοκιμασμένο.    --Ο μόνος δρόμος για τον οποίο μπορούμε να μιλάμε, μένει αυτός που αφορά το Είναι. Πάνω σ’αυτόν υπάρχουν πολλά στοιχεία για να μπορούμε να μιλήσουμε, όπως ότι όντας αγένητο είναι αθάνατο, όλον, αταλάντευτο, τετελεσμένο, ποτέ δεν ήταν, ούτε θα είναι, γιατί αυτό είναι όλο μαζί ένα συνεχές μόνο τώρα. Τι είδους γέννα να αναζητήσεις σε αυτό; Από που προς τα που να προεκταθεί;  Αφού για το Μη Όν, το μη υπάρχον, δεν μπορείς να αντιληφθείς ούτε να πείς τίποτα, γιατί το μη υπάρχον, δε νοήται ούτε λέγεται. Δε μπορεί τίποτα ν’αναγκάσει κάτι να υπάρξει πριν ή μετά το μηδέν. Έτσι λοιπόν κάθε τι πρέπει να συμπέσει με το Όλον, το Υπάρχον ή με το μηδέν που δεν υπάρχει.  Από το Μη Υπάρχον δεν μπορεί κάποιος να περιμένει Γίγνεσθαι ή Όλλυσθαι, αφού αυτό ορίζει η λογική.  Κάθε κρίση πρέπει να βρίσκεται μέσα σ’αυτά τα όρια, δηλαδή να Είναι ή να Μην Είναι.  Όπως λοιπόν είναι αναγκαίο, ο ένας δρόμος κρίνεται ανώνυμος και χωρίς νόημα (αναληθής), ενώ ο άλλος, αυτός του υπάρχοντος, είναι ο δρόμος της βεβαιότητας των συγκριτικών διαδικασιών, όπου τα όμοια ανήκουν σε συγγενή ομάδα.    --Εδώ σταματώ το λόγο που έχει αληθινό νόημα και θα σου μιλήσω για τον κόσμο της αμφίδρομης αλήθειας, τον φθαρτό, τον απατηλό.  Νομίζουν ότι κάθε τι έχει δύο τρόπους να υπάρχει έχοντας δύο μορφές, η μία δεν τους αρκεί. Εδώ κάνουν λάθος. Τα αντίθετα θεωρούν ενωμένα, ενώ συγχρόνως έβαλαν διαχωριστικά όρια μεταξύ τους. Απ’την μιά το αιθέριο πυρ της φλόγας ίδιο πάντα με τον εαυτό του, από την άλλη διάφορο από τον εαυτό του, αυτό το ίδιο ενάντια στον εαυτό του, δηλαδή πυκνό σκοτάδι μπερδεμένο. Σου μιλώ για τον φαινομενικό κόσμο, τον διάκοσμο, για να μην ξεγελαστείς από την φθαρτή σκέψη.

Βλέπουμε λοιπόν ότι: Ο Αναξίμανδρος αντελήφθει ότι η αντιφατικότητα των όντων, του Απείρου και το Γίγνεσθαι είχαν ως αποτέλεσμα την Εξέλιξη των Ειδών και του Κόσμου.    “Η Θεωρία της Εξέλιξης των Ειδών” του Δαρβίνου, είναι ένα κομψοτέχνημα παρατηρήσεων και ορθολογικών συμπερασμάτων που μπροστά του η πρόταση του Αναξίμανδρου, ωχριά ως έχουσα τον χαρακτήρα αυθόρμητου πρωτογονισμού, (αν δεν λάβουμε υπόψιν ότι διατυπώθηκε 2500 χρόνια πριν).  Οι προτάσεις του Αναξίμανδρου όμως, μολονότι έφτασαν σε μας αποσπασματικά και δεν γνωρίζουμε τον τρόπο που αληθινά διατυπώθησαν, έχουν κάτι που η πρόταση  του Δαρβίνου υπολείπεται.  Αυτός μαζί με τις παρατηρήσεις που τον οδήγησαν στην αποδοχή της εξέλιξης των όντων και του κόσμου, προχώρησε και στη διατύπωση των βάσεων της Διαλεκτικής σκέψης, που περιγράφει την αντιφατικότητα (το καταλυτικο-συνθετικό γίγνεσθαι) των όντων ως αιτία της εξέλιξης των ειδών, κάτι για το οποίο ο Δαρβίνος απ’ό,τι ξέρω αδιαφορεί. 
       Στη συνέχεια ο Ηράκλειτος και ο Ζήνων συμπληρώνουν τον Αναξίμανδρο. Ο Ηράκλειτος με την πρότασή του για τον Λόγο, που είναι το πρώτο και το αρτιότερο ως τώρα διαλεκτικό σκέπτεσθαι και ο Ζήνων με τις τελικές του προτάσεις περί Απείρου και περί της σχετικότητας του Είναι, του Γίνεσθαι, του, του Χρόνου, του Χώρου και της Κίνησης των όντων.  Επίσης είδαμε και τις προτάσεις του Παρμενίδη που στρέφονται ενάντια στη αντιφατικότητα του Είναι προτείνοντας για πρώτη φορά συνειδητά τον Ορθολογισμό ως συνειδητή πρακτική και σε κάποια άλλα αποσπάσματά του τον ντετερμινισμό και την ορθολογική τυπικότητα. Παράλληλα η πολεμική του ενάντια στη διαλεκτική βασίζεται στην φαινομενολογία. 
       Αν ο Χέγκελ και οι μαρξιστές γνώριζαν και είχαν αναλύσει σε βάθος τα αποφθέγματα αυτών των διανοητών, όπως βέβαια και του Λάο-Τσε: Η μεγάλη ευθεία οφείλει να είναι κυρτή κ.λπ.  Δε θα είχαν πέσει τόσο έξω στην οργάνωση μιας διαλεκτικής σκέψης και θα είχαν διατυπώσει κάποιες "αρχές της διαλεκτικής λογικής" αντάξιες και σ'αντίθεση με την τυπική λογική του Αριστοτέλη, αφού οι αρχές της διαλεκτικής λογικής του Χέγκελ είναι σωστά συμπεράσματα και όχι αρχές που μπορούν να γίνουν όργανο έρευνας.  Αντ'αυτού αρέσκονται σε διακηρύξεις τυμπανοκρουσιών που πολύ λίγο αληθεύουν.  Ο έντονος πόθος για κάτι δεν αρκεί, χρειάζεται σύνεση και γνώση.
      Είναι λοιπόν αναληθές ότι οι ιδεαλιστές αντιτίθενται στην έννοια της εξέλιξης, αφού ο Παρμενίδης, ο Ξενοφάνης, ο Πλάτων, ο Καντ, ο Χέγκελ και όλοι σχεδόν οι ιδεαλιστές φιλόσοφοι αλλά και επιστήμονες της Ευρώπης την αποδέχοντο και την χρησιμοποιούσαν στους συλλογισμούς τους αλλά τη θεωρούσαν φαινομενική. Δηλαδή ότι πίσω απ'αυτήν υπάρχει ένας άλλος αιώνιος αναλλοίωτος και μη γνώσιμος κόσμος.

«…Είναι χαρακτηριστικό ότι, σχεδόν την ίδια στιγμή με την επίθεση του Καντ στην αιωνιότητα του ηλιακού συστήματος, το 1759 ο Κ.Φ. Βολφ είχε εξαπολύσει την πρώτη επίθεση στη σταθερότητα των ειδών και είχε διακηρύξει τη θεωρία της καταγωγής. Αλλά αυτό που στην περίπτωσή του Βολφ δεν ήταν παρά μια μεγαλοφυής διαίσθηση, μορφοποιήθηκε με τους Όκεν, Λαμάρκ, Μπαιρ, για να επιληθεί νικηφόρα εκατό χρόνια αργότερα – το 1859 – με τον Δαρβίνο».        Στο παραπάνω απόσπασμα από τη «Διαλεκτική της Φύσης» του Ένγκελς γίνεται φανερό το ξεπέρασμα της μεταφυσικής εικόνας της φύσης από τα ευρήματα των επιστημών της εποχής του. Η εξελικτική και η συγκριτική, μαζί με την παρατήρηση και την πειραματική επαλήθευση ενισχύουν σημαντικά την πρόοδο της φυσιογνωσίας. «Οι νεκρικές καμπάνες για την παλιά μεταφυσική ηχούν, όπως διαπιστώνει ο Ένγκελς.»

Και εδώ ο Έγκελς λαθεύει: Αφού ξέρει καλά ότι ο Κάντ είναι ο ιδρυτής της σύγχρονης Μεταφυσικής χωρίς όμως να απαρνείται της παραδοσιακή των καθαυτών όντων. Έπειτα χωρίς αυτή την παραδοχή, η τυπική λογική κι ο ορθολογισμός πάνω στα οποία στηρίζεται το έργο του Καντ, δεν ισχύουν. Επίσης η "Κριτική του Καθαρού Λόγου" θεωρείται απ'αυτόν σκαλοπάτι για την ανάδειξη του νοείν και του ορθολογισμού ως απορρέντα από τη Μεταφυσική. (Όπως βέβαια θεωρεί και ο Χέγκελ την "Επιστήμη της Λογικής" του). Έτσι η μετάθεση της Μεταφυσικής από την παραδοσιακή που είναι των καθαυτών, στη Μεταφυσική της νόησης που είναι η σύγχρονη και η πιο επικίνδυνη, δεν πρέπει να τον χαροποιεί. Επίσης όλα όσα επισυνάπτονται ως προτερήματα στη επερχόμενη διαλεκτική από τον Έκγκελς, δυστυχώς από αρχαιοτάτων χρόνων είναι και προτερήματα της αριστοτελικής ορθολογικής σκέψης, η οποία μας οδήγησε ως την πόρτα του Νεύτωνα. Ας μην ξεχνάμε ότι η αριστοτελική λογική, εκτός του ότι από τον ίδιο τον Αριστοτέλη πρoικίζει τα πράγματα και τα όντα με Εντελέχεια, η οποία είναι η οριοθετημένη εξελικτική τους δυνατότητα, έχει θωρακιστεί με μαθηματικές δυναμικές προτάσεις από την αρχαιότητα, αλλά και από τους Λάιμπνιτς και Νεύτωνα δηλαδή με διαφορικές-ολοκληρωματικές διαδικασίες κι εμφανίζεται πια ως δυναμικός ορθολογισμός, τον οποίον πολλοί ευρωκομμουνιστές μπερδεύουν με την διαλεκτική.

Όπως διαπιστώνει ο Ένγκελς στο «Λουδοβίκο Φόυερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας», τρεις ήταν οι μεγάλες ανακαλύψεις που συνέβαλλαν στην αλματώδη ανάπτυξη της γνώσης μας για την αλληλοσύνδεση των διεργασιών της φύσης: η ανακάλυψη του κυττάρου ως βασικής δομικής μονάδας των οργανισμών, η ανακάλυψη των νόμων της αλληλομετατροπής της ενέργειας και η θεωρία της εξέλιξης που διατύπωσε ο Δαρβίνος.
«… Η νέα αντίληψη της φύσης ήταν πλήρης στα κύρια χαρακτηριστικά της, η σταθερότητα διαλύθηκε, η αμεταβλητότητα παρέλυσε, όλα όσα ιδιαίτερα είχαν θεωρηθεί αιώνια έγιναν προσωρινά, το σύνολο της φύσης αναγνωρίστηκε σαν κινούμενο σε αιώνια ροή» (Engels, 1973). Αποδεικνύεται λοιπόν πως «η φύση λειτουργεί διαλεκτικά και όχι μεταφυσικά, δεν κινείται με την αιώνια μοναδικότητα ενός μόνιμα επαναλαμβανόμενου κύκλου, αλλά προχωρεί μέσα από μια πραγματική ιστορική εξέλιξη» (Engels, 1977).

Αυτά τα πολύ ωραία που τα θεωρούμε δικά μας, δυστυχώς τα ισχυρίζονται και οι ιδεαλιστές. Αυτοί μάλιστα τα δικαιολογούν με την άποψη ότι για να υπάρχει λογική, δηλαδή ορθολογισμός, στην οποία μπορούμε να πατήσουμε και να έχουμε ορθά συμπεράσματα (όπως διακήρυξε ο Παρμενίδης) το γίγνεσθαι πρέπει να είναι φαινομενικό. Ως γνωστόν ο ορθολογισμός θέλει κάπου στο βάθος του κόσμου να υπάρχουν έσχατα αιώνια αναλλοίωτα στοιχειώδη ή Καθαυτά, αυτά τα στοιχειώδη συνιστούν δυναμικά συστήματα τα οποία έχουν μέσα τους μια προκαθορισμένη από τη φύση τους και τη δομή τους δυναμικότητα την οποία ο Αριστοτέλης ονόμασε Εντελέχεια. Αυτή η αντίληψη υπάρχει ακόμα μεταξύ ιδεαλιστών και υλιστών επιστημόνων. Υπάρχουν ακόμα επιστήμονες που ψάχνουν για κάποια έσχατα δομικά στοιχειώδη που συνθέτουν τα όντα και τον κόσμο μας.  Ακόμα η άποψη της αντίθεσης, όπως  ορίζεται από τον Ένγκελς μεταξύ Διαλεκτικής και Μεταφυσικής, είναι ελλιπής αφού η διαλετική διακηρύσσοντας την αντιφατικότητα και μέσω αυτής το γίγνεσθαι των όντων και των κόσμων, κυρίως στρέφεται κατά του ορθολογισμού, ο οποίος θεωρεί την αντιφατικότητα λογικό λάθος. Όσο για τη μεταφυσική, η διαλεκτική τη θεωρεί ανάξια συζήτησης. Η μεταφυσική αναδίδει μια δυσοσμία γιατί σιτίζεται εκεί που αποπατεί η διαλεκτική.  Επίσης η επισήμανση αυτού του κειμένου για την άποψη του Ένγκελς ότι "η φύση υπάρχει ως κινούμενη ροή" φυσικά είναι του Ηράκλειτου και όχι του Ένγκελς.  Βέβαια η επισήμανσή μου αυτή και η αναφορά μου στούς αρχαίους διαλεκτικούς, δεν θα είχε νόημα και θα ήταν ίσως μια σοβινιστική κορόνα, αν οι προσωκρατικοί δεν είχαν τίποτα άλλο να μας προτείνουν. Όμως αυτοί έχουν πάρα πολλά να μας προτείνουν κατά την σοβαρή ερμηνεία των αποσπασμάτων που μας άφησε απ'το έργο τους ο ευρωπαϊκός χριστιανικός φανατισμός και ειδικά η εξουσία του Θεοδόσιου του "Χασάπη" και των Γερμανών στρατιωτών του.  ("Από το Διθύραμβο στη Διαλεκτική" εκ.Δωδώνη 2016 ή στο "Διαλεκτική Υλιστική Σκέψη" thodoroskavasisblogspot.com).
    

Η θεωρία της εξέλιξης και τα επαναστατικά συμπεράσματα του Δαρβίνου

Ο Δαρβίνος εκδηλώνει ελάχιστο ενδιαφέρον ως προς την ενασχόληση με τα πολιτικά ζητήματα της εποχής του και τις ριζοσπαστικές απόψεις των Μαρξ και Ένγκελς, ωστόσο, όπως γράφει ο εξελικτικός βιολόγος Ernst Mayr: «Στο επιστημονικό του έργο συστηματικά καταρρίπτει τη μία μετά την άλλη τις βασικές φιλοσοφικές ιδέες της εποχής του και τις αντικαθιστά με νέες επαναστατικές ιδέες».     Ακόμη, πάλι σύμφωνα με τον Mayr, ο Κάρολος Δαρβίνος, ανακαλύπτοντας  και προτείνοντας το μηχανισμό της Εξέλιξης, δεν τροποποίησε μόνο τον τρόπο σκέψης των σύγχρονων βιοεπιστημόνων, αλλά επηρέασε σημαντικά και την αντίληψη του «μέσου ανθρώπου» για το περιβάλλον του (Mayr, 1999).

Οι προσωκρατικοί συνέλαβαν πρώτοι όχι μόνο της αντίληψη για το Γίγνεσθαι, δηλαδή την εξέλιξη των ειδών και του κόσμου, αλλά και την καταλυτικο-συνθετική διαδικασία που μόνο μ'αυτήν δικαιολογείται η αντιφατικότητα των όντων και των κόσμων και από κει το Γίγνεσθαι και η εξέλιξή τους. Λέει ο Ηράκλειτος: 
    Αυτό που αλλάζει, συμφωνεί με τον εαυτό του, κι αυτή είναι η αμφίδρομη αρμονία, όπως της λύρας και του δοξαριού.
    Αυτόν τον κόσμο που είναι ίδιος για όλους, δεν τον εποίησε ούτε θεός ούτε άνθρωπος, αλλά ήταν, είναι και θα είναι πυρ αείζωον, που ανάβει-σβήνοντας με Μέτρο.
    Όλα μετατρέπονται σε πυρ και το πυρ σε όλα, όπως ο χρυσός σε εμπορεύματα και τα εμπορεύματα σε χρυσό.
    Στον ίδιο ποταμό δεν ξαναμπαίνουμε, ούτε την ίδια ουσία ξαναγγίζουμε, γιατί όλα αλλάζουν βίαια και γρήγορα, καταλύονται-συντιθέμενα, σκορπάνε-μαζεύοντας, Είναι-ΜηΌντας (όχι πριν ή μετά αλλά  συγχρόνως συνίστανται-αποσυντιθέμενα). 
    Στον κοχλία (τον τόρνο), η ευθεία είναι αποτέλεσμα περιστροφής.

Απ'αυτά συνάγουμε ότι: Ο κόσμος σύμφωνα με τον Ηράκλειτο είναι η αιώνια φωτιά (η ενέργεια) που ανάβει-σβήνοντας με Μέτρο. Δηλαδή είναι η συνεχής εναλλαγή Γένεσης και Θανάτου των όντων τα οποία καταλύονται-συντιθέμενα από το αιώνιο Πυρ που διέρχεται μέσα τους με κάποιο Μέτρο στο κάθε Ον, την κάθε φορά.    Το Μέτρο είναι κι αυτό έννοια φορτισμένη όσο καί ο Λόγος. Είναι η ουσία του Λόγου. Η αντιφατικότητα του Λόγου και του Είναι προϋποθέτει πάντα κάποιο Μέτρο του ενός σκέλους της αντίφασης ως προς το άλλο.   Έτσι το Μέτρο είναι ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της σχέσης που συνιστά ευκαιριακά την Αντιφατική Ταυτότητα, η οποία κοινωνώντας με το αέναο ρεύμα του παγκοσμίου γίγνεσθαι, αίρεται συνεχώς σε Άλλη. Το Μέτρο είναι η δυναμική ισορροπία που συνιστά μια ταυτότητα σε συνεχή αλλαγή, δηλαδή που "Πάντα-Είναι-ΜηΌντας".  Σήμερα όλοι γνωρίζουμε ότι τα πάντα μετατρέπονται σ’ενέργεια κι η ενέργεια σε όλα.  Μάλιστα ο Αϊνστάιν το έχει διατυπώσει με τον τύπο Ε=mc τετράγωνο.
          Αν συνθέσουμε λοιπόν τις προηγούμενες προτάσεις θα έχουμε το εξής συμπέρασμα:  Κάθε γεγονός υπάρχει γιατί υπογεγονότα Πυρός (ενέργειας) διέρχονται με ένα συγκεκριμένο Μέτρο από μέσα του. Αυτά φεύγουν για το σύμπαν αλληλεπιδρώντας με τα γεγονότα του σύμπαντος κι επιστρέφοντας πίσω στο γεγονός, το κάνουν να είναι μια καταλυτικο-συνθετική πραγματικότητα, που γι'αυτό συνεχώς αλλάζει.  Επειδή το σύμπαν του Ηράκλειτου είναι άπειρο, τα στοιχειώδη του παγκόσμιου αείζωου πυρός που διαπερνούν το γεγονός κι αναχωρούν για το σύμπαν επιστρέφοντας πίσω, δεν κάνουν απόλυτα κυκλική διαδρομή, αλλά πυκνή ελικοειδώς ελλειπτική. Έτσι επιστρέφοντας δεν επαληθεύουν απόλυτα το γεγονός στη θέση που ήταν, αλλά το επαληθεύουν-διαψεύδοντάς το, δηλαδή το επαληθεύουν λίγο πιο κεί και λίγο διαφορετικό. Γι’αυτό το γεγονός κινείται κιόλας, όντας Άλλο-Αλλού, Όμοιο και Ανόμοιο με τον εαυτό του, δηλαδή πάντα σχετικά διαφορετικό.
    Γι 'αυτό κι ο Ζήνων ισχυρίζεται ότι: το κινούμενο δεν κινείται ούτε κει που βρίσκεται ούτε εκεί που δεν βρίσκεται (δηλαδή κινείται εξελισσόμενο μέσα στον εαυτό του).

Η Θεωρία της Εξέλιξης που δημοσιεύεται στην "Καταγωγή των Ειδών" το 1859 και στην "Καταγωγή του ανθρώπου" δέκα χρόνια αργότερα, έρχεται ως αποτέλεσμα τεσσάρων επαναστατικών ιδεών (Λάκκα, 2009):
 Α) Κανόνας της φύσης είναι η μεταβλητότητα. Η μεταβλητότητα ισχύει τόσο για τον ανόργανο όσο και για τον έμβιο κόσμο. Ο Δαρβίνος επιχειρηματολογεί επαρκώς σχετικά με την ιδέα ότι όλοι οι οργανισμοί του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος προέρχονται ύστερα από τροποποιήσεις από έναν κοινό πρόγονο. Χαρακτηριστικά στην «Καταγωγή των ειδών» γράφει: «Έχω ολότελα πειστεί ότι τα είδη δεν είναι αμετάβλητα και ότι ανήκουν σε αυτό που θα ονομάζαμε ίδιο γένος, κατευθείαν απόγονοι κάποιου άλλου είδους που έχει εκλείψει»

Όπως είπαμε η μεταβλητότητα των ειδών δεν είναι αποκλειστικά διαλεκτική άποψη, ακόμα και οι "διαλεκτικοί"ιδεαλιστές τύπου Χέγκελ ή οι ορθολογιστές ίδεαλιστές τύπου Καντ την δέχονταν, αλλά με την προϋπόθεση ότι πίσω απ'αυτή την αλλαγή υπάρχουν έσχατα αναλλοίωτα στοιχειώδη ιδεατά ή υλικά. Αυτό αποδέχονται ακόμα και τώρα επιστήμονες αλλά και αριστεροί διανοητές, επειδή είναι ορθολογιστές ή επειδή έχουν μπερδέψει τον δυναμικό ορθολογισμό με την διαλεκτική.   Η Αριστερά πρέπει μαζί με την αποδοχή της αιώνιας κίνησης και αλλαγής του Ηράκλειτου να δικαιολογήσει αυτή της την αποδοχή. Ο μόνος τρόπος είναι πάλι αυτός του Ηράκλειτου: η αποδοχή της αντιφατικότητας (καταλυτικής-συνθετότητας) του κόσμου, των όντων και των όποιων στοιχειωδών. Δηλαδή να μπεί στον τρόπο σκέψης των προσωκρατικών και να διερευνήσει τις απόψεις τους περί Αντιφατικότητας, περί Απείρου, περί Αντιφατικού Στοιχειώδους και περί της Αντιφατικής Ενότητας Είναι, Χώρου, Χρόνου, και Απείρου Γίγνεσθαι. Πρέπει να ξαναδεί αυτές τις έννοιες μέσα από τις προτάσεις του Ζήνωνα και του Ηράκλειτου που συμπίπτουν με τις απόψεις της σύγχρονης επιστήμης.

 Β) Ο μηχανισμός της φυσικής επιλογής ως το αίτιο των τροποποιήσεων των οργανισμών. «Έχω την πεποίθηση πως η φυσική επιλογή είναι το πιο σπουδαίο μέσο της μεταβολής των οργανισμών». Η φυσική επιλογή ως μηχανισμός μεταβολής των οργανισμών αντικαθιστά την αριστοτελική έννοια της σκοπιμότητας που κρύβεται πίσω από κάθε συμβάν. Στο μηχανισμό αυτό προτείνει τη διάκριση δύο βασικών σταδίων. Το πρώτο στάδιο αφορά την αναπαραγωγή των οργανισμών, γράφει: «Γεννιούνται περισσότερα άτομα από εκείνα που μπορούν να επιζήσουν […] υπάρχει κάποιος αγώνας για την ύπαρξη». Το δεύτερο στάδιο αφορά τη διαφορική επιβίωση των οργανισμών, δηλαδή την επιλογή από το περιβάλλον των ευνοϊκών παραλλαγών: «Ονόμασα τη διατήρηση αυτή των ευνοϊκών παραλλαγών και την καταστροφή των βλαβερών φυσική επιλογή του καλύτερα προσαρμοσμένου».

Όλα αυτά που εδώ θεωρούνται αιτίες του γίγνεσθαι των όντων, γίνονται έτσι αντιληπτές με την ορθολογική σκέψη. Από τη στιγμή όμως που θα γίνει ο κόσμος αποδεκτός ως αντιφατικός, επειδή είναι περισσότερο πολύμορφος και πολύπλοκός απ'ότι μπορεί να φανταστεί κάποιος μέσω του ορθολογισμού, όλ'αυτά προϋποτίθενται μέσω της αντιφατικότητας. Έτσι προϋποτίθεται ότι μέσα από κάθε τι λόγω της αντιφατικής του φύσης και του αντιφατικού μηχανισμού ύπαρξης, αναδύεται η ίδια η συνεχής άρση της ταυτότητάς του.  Έτσι από κει και πέρα η "Αρχή της Ταυτότητας" μετατρέπεται σε "Αρχή της Αντιφατικής Ταυτότητας" κι η" Αρχή της Αιτιότητας" σε "Αρχή της Αμφίδρομης Αιτιότητας"

Γ) Η θεώρηση της τυχαιότητας σαν μηχανισμό μεταβολής των οργανισμών. Η εξέλιξη οφείλεται σε τυχαίες μεταβολές που δεν υπάκουσαν σε κανένα προκαθορισμένο πρόγραμμα, δεν κινείται προς έναν προκαθορισμένο προορισμό. «Η φυσική επιλογή δεν οδηγεί αναγκαστικά στην τελειότητα» όπως χαρακτηριστικά γράφει. Η ιδέα αυτή αποτέλεσε ένα είδος σκανδάλου ακόμα και για τους δικούς του οπαδούς. Τόσο η θρησκεία όσο και οι επιστήμες του 19ου αιώνα εχθρεύονται την έννοια του τυχαίου. Οι επιστήμες της εποχής ειδικότερα ισχυρίζονται ότι το τυχαίο είναι αποτέλεσμα της άγνοιας του ανθρώπου. Χρειάστηκε να μεσολαβήσουν οι ιδέες της πιθανοκρατίας του 20ου αιώνα και των μαθηματικών μοντέλων της στατιστικής για να γίνει αποδεκτή η ιδέα αυτή στους κόλπους της επιστημονικής κοινότητας.

Οι προσωκρατικοί, που γέννησαν τη διαλεκτική και που είναι πιο σοφοί από μας, ισχυρίζοντο ότι η τύχη κι η αναγκαιότητα συνιστούν μιαν αντιφατική ενότητα. Το ένα προεκτείνεται στο άλλο χωρίς ν'αφήνει έσχατο αναλλοίωτο κι απαραβίαστο περιθώριο μεταξύ τους. Το ένα γεννά το άλλο όμως συγχρόνως το μάχεται κιόλας.  Με πολύ απλά λόγια, τίποτα δεν μπορεί να είναι απόλυτα τυχαίο ή απόλυτα αναγκαίο, το αναγκαίο αναδύεται από το τυχαίο και το τυχαίο από το αναγκαίο.  Και με ακόμα πιο απλά λόγια όταν έχω να κάνω μέσα από δέκα επιλογές την μία κι επειδή όλες είναι αποτέλεσμα της φύσης και άρα αναγκαίες, το πόσο ταιριάζει η μία απ'αυτές στη περίπτωση της επιλογής μου περιέχει τον παράγοντα της τύχης που είναι "ένα προς δέκα".   Επίσης αφού όλα αλλάζουν σε όλες τις διαστάσεις τους, κι εμείς συμπτύσσουμε όλο αυτό το απύθμενο Γίγνεσθαι και το ακινητοποιούμε στο Τώρα για να μπορέσουμε να εφαρμόσουμε πάνω του ορθολογικές συγκριτικές διαδικασίες, αυτό δεν μπορεί απόλυτα να ορθολογηθεί κι έτσι μολονότι μπορεί να νομίζουμε ότι έχουμε όλα τα δεδομένα για επιλογή, πάρα πολλά μας διαφεύγουν.  Καμιά επιλογή μας λοιπόν δεν μπορεί να απαλλαγεί από τον παράγοντα της τύχης.   Όμως απ'την άλλη, επειδή το Γίγνεσθαι είναι απεριόριστα αντιφατικό, όντας μια "πυκνή αντιφατική γραφή", δηλαδή είναι σαν μια άπειρα γεγραμμένη αντιφατικά Χάρτα, μετατρέπεταιν σε Λευκή Χάρτα η οποία δημιουργεί αποριόριστες επιλογές.   Εκεί η ανθρώπινη πρόθεση και η ώριμη πάλη μέσω της διαλεκτικής μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στις επιλογές για την εξέλιξή μας.  Αυτού του είδους δράση παρατηρούμε και στους ιδεαλιστές και ορθολογιστές, αφού σαν άνθρωποι αυθόρμητα κι ασυναίσθητα νιώθουν την αντιφατικότητα του κόσμου και των όντων και δρουν όσο το δυνατόν ασυνείδητα σύμφωνα μ'αυτήν.  Όταν όμως ερμηνεύουν τις πράξεις τους προσπαθώντας να τις ορίσουν μέσα στον ορθολογισμό μπερδεύονται. Κάτι τέτοιο έπαθε κι ο Χέγκελ. Γι' αυτό εμείς οι μαρξιστές που γνωρίζουμε συνειδητά ότι ο κόσμος αλλάζει αληθινά κι όχι φαινομενικά, πρέπει επειγόντως ακολουθώντας το δρόμο του Ηράκλειτου και του Ζήνωνα, να δημιουργήσουμε ένα Διαλεκτικό-Υλιστικό όργανο τυπικής λογικής, όπως έκανε ο Αριστοτέλης με τον ορθολογισμό, και το οποίο να λαμβάνει υπόψιν την καταλυτικο-συνθετική Ταυτότητα των όντων και την αμφίδρομη αιτιότητα του αντιφατικού Γίγνεσθαι.  Αυτό είναι ένα δύσκολο έργο, το οποίο εγώ με τα πενιχρά μου μέσα έχω προτείνει σ'ένα πρωτόγονο μοντέλο μιας τέτοιας τυπικής-διαλεκτικής σκέψης στο έργο μου Διαλεκτική Υλιστική Σκέψη και στο μέρος περί Αντιφατικής Μοναδολογίας και Οικουμενικής Βιοχαρτογραφίας. (thodoroskavasisblogspot.com).

Δ) Η άποψη ότι ο άνθρωπος κατατάσσεται στον κόσμο των έμβιων όντων, άρα και αυτός έχει κοινή καταγωγή με τους άλλους οργανισμούς. Γεγονός το οποίο επίσης θέτει σε σύγκρουση τη θεωρία της εξέλιξης με τις ανθρωποκεντρικές και θρησκευτικές αντιλήψεις της εποχής. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «Μπορούμε έτσι να καταλάβουμε πώς γίνεται ο άνθρωπος και όλα τα άλλα σπονδυλωτά να έχουν φτιαχτεί στο ίδιο γενικό μοντέλο, γιατί περνούν τις ίδιες πρώτες φάσεις ανάπτυξης και γιατί διατηρούν κοινά υποτυπώδη χαρακτηριστικά. […] Μόνο οι φυσικές μας προκαταλήψεις και αυτή η ματαιοδοξία που έκανε τους προγόνους μας να δηλώσουν ότι κατάγονται από ημίθεους μας εμποδίζουν να αποδεχτούμε ένα τέτοιο συμπέρασμα» (Δαρβίνος, Καταγωγή των Ειδών).
     Η ιδέα ότι η φύση έχει ιστορία, ότι τα είδη έρχονται στη ζωή, μεταβάλλονται κι εξαφανίζονται μέσω φυσικών μηχανισμών, ειναι τόσο επαναστατική και τόσο κεφαλαιώδους σημασίας στη σοσιαλιστική σκέψη, όσο και η άποψη οτι ο καπιταλισμός δεν είναι αιώνιος, αλλά εμφανίστηκε μια δεδομένη εποχή και συνεπώς μπορεί να ξεπεραστεί.  Κεντρικό συμπέρασμα στην οπτική του Μαρξ είναι το γεγονός ότι η Φύση και η Ιστορία συνταιριάζουν για να σχηματίσουν μια ολότητα. Εφόσον ο άνθρωπος προέκυψε και συνεχίζει να εξαρτάται από τη Φύση και συγχρόνως να τη μετασχηματίζει, η Ιστορία σαν επιστήμη θα παραμένει ελλειπής έως ότου οι βάσεις της θεμελιωθούν γερά. Κανένας δεν έχει συμβάλει σε αυτή τη θεμελίωση, έστω και άθελά του, περισσότερο από το Δαρβίνο.

 Όλο αυτό το θαυμάσιο ιστορικό κείμενο που αναδεικνύει τη σπουδαιότητα του Δαρβίνου αλλά και τις επισημάνσεις του Ένγκελς μολονότι αξιοσημείωτο για τον περασμένο αιώνα, έχει πια περάσει στην ιστορία. Η σχέση του με τη διαλεκτική μόνο σύγχυση μπορεί να φέρει σε έναν χώρο δύσβατο και ευαίσθητο διαλογικά. Οι απλουστεύσεις αξίζουν μόνο για να μαζεύουν πρόβατα στο μαντρί και όχι να γεννούν διαλεκτικά σκεπτόμενους συντρόφους. "Ο κόσμος αλλάζει βίαια κα γρήγορα, απλώνει-μαζεύοντας, ενώνεται-χωρίζοντας, καταλύεται-συντιθέμενος, Είναι-ΜηΌντας, Αντιφάσκει". Από αυτήν την πρόταση (που μας έρχεται καψαλισμένη, μέσα από βιβλιοθήκες που  η αιώνια πίστη των χριστιανών κατέστρεψε και κατέκαυσε), πρέπει να ξαναρχίσουμε και να οργανώσουμε τη διαλεκτική μας η οποία θα είναι οπωσδήποτε αντίθετη στον όποιο ορθολογισμό.
      Και βέβαια η επισήμανσή μου αυτή δεν θα είχε νόημα αν δεν συνέβαινε το αντίθετο. Ποτισμένοι πνευματικά από τον ορθολογισμό, παρασυρόμεθα στην αποδοχή μιας διαλεκτικής που δεν είναι άλλο από δυναμικός Ορθολογισμός.    Ο Ορθολογισμός υπακούει στην αντιθετικότητα, ενω η Διαλεκτική στην αντιφατικότητα.   Η αντιθετικότητα προϋποθέτει ότι τα ενάντια αλληλεπιδρούν αφήνοντας έσχατα απαραβίαστα όρια μεταξύ τους, ενώ κατά την αντιφατικότητα τα ενάντια αλληλεπιδρούν χωρίς ν'αφήνουν απαραβίαστα όρια μεταξύ τους, συνιστώντας αντιφατικές ενότητες.